Առլեն Շահվերդյան

Home » Posts tagged 'բնապահպանություն'

Tag Archives: բնապահպանություն

Շրջակա միջավայրի պահպանության համաշխարհային օր. «Բնությունը սիրողի՛ն է Աստված տալիս կյանքի բերկրա՜նք» / World Environment Day: «God gives the Joy of Life to Nature Loving Person»

Բնությունը սիրողի՛ն է Աստված տալիս կյանքի բերկրա՜նք

Ձեռքս՝ հողին, հողի դողին և այն սնող գարնան ցողին,
Միտք եմ անում, որ հատուկ է Բնության հետ մտածողին,
Որ հատուկ է նրա ձայնը մի՜շտ լսողին,
Եվ հետը լո՜ւռ, նվիրումո՜վ ու կամացո՜
ւկ զրուցողին:

Միտք եմ անում բնասերի իմ ո՜ղջ հոգով
Եվ այն սիրով, որ դարձնում է գոյդ բարի՜ ու ամոքո՜ղ:

Ես կիսում եմ իմ մտքերը անտառի հետ
Եվ գետի հետ, որ հոսում է լեռներն ի վա՜ր,
Կյանքի ճամփան դարձել է նե՜ղ մի արահետ,
Սակայն հո՛ւյս կա, որ վայրկյա՛նը կդառնա դա՜ր,

Որ երամը թռչունների հե՛տ կբերի երգեցի՜կը,
Ծաղիկները կվետվետան բազմերանգո՜վ իրենց շողո՜ւն,
Որ աշխարհում նորի՛ց կիշխի գեղեցի՜կը,
Եվ մեզանից ամե՛ն մեկը կզգա՝ ո՜նց է հողը դողո՜ւմ:

Խնդրում եմ քեզ, Մա՛յր Բնություն, որ պահպանես սե՜րը անգին,
Որ չկորցնենք ներդաշնակի մեր բաժինը այս աշխարհում,
Որ ջրելիս անգամ փոքրիկ, սենյակային մեր ծաղիկին,
Գորովանքո՜վ հպվենք անուշ տերևներին նրա գարո՜ւն:

Իմաստնությո՛ւն տուր մեզ անմար, դարձրու բարի՛, մաքրագործվա՛ծ,
Թող Բնություն խնամելը դառնա կյանքի բանաձև՛ը,
Տո՛ւր զորություն մեզ՝ ուղղելու սխալները մե՛ր իսկ գործած,
Ժպտա՛ մեր պա՛րզ հաջողությամբ, ուղղի՛ր, եթե շեղենք «ձևը»:

Դարձրու լա՛վը ու լավատե՛ս, թող, որ լինենք մի՛շտ կամեցող.
Բնությունը սիրողի՛ն է Աստված տալիս կյանքի բերկրա՜
նք:

…Ձեռքս՝ հողի՛ն, հողի դողի՜ն՝ որպես սնո՛ղ գարնան մի ցո՛ղ,
Որպես հավե՜րժ մի նվիրում ու հավիտյան խանդաղատա՜նք:

Առլեն Շահվերդյան

Գրել եմ՝ 04.10.2017 և 05.06.2018
____________________

© Սույն գրական կայքի կանոններով՝ հրապարակված բանաստեղծության հեղինակային իրավունքները պաշտպանված են, հետևաբար արգելվում է տեղադրել այն սոցիալական ցանցերում կամ այլ կայքերում՝ առանց բանաստեղծության հեղինակի անունը և տվյալ էջի հղումը նշելու:
___________________________________________________

1972 թ. ՄԱԿ-ի կողմից հունիսի 5-ը ընդունվել է որպես Շրջակա միջավայրի պահպանության համաշխարհային օր, իսկ ՀՀ Կառավարության կողմից 2004 թ. հունիսի 3-ի որոշմամբ Հայաստանում այն նշվում է որպես Բնապահպանի օր:

Քանի օր օրն ինձ համար ունի նվիրական նշանակություն, ես ցանկացած կիսվել Ձեզ հետ իմ մտորումներով: Իմ կարծիքով` սա մի տոն է, որի անհրաժեշտության, կարևորության ու խորհրդի գիտակցումը պետք է հիմնովին ձևավորվի մեզանում ու արմատավորվի: Ոչ միայն տոնը շնորհավորելու, այլև դրա նշանակությունը, բուն իմաստը վերհանելու և նրանում առկա «մեսիջը» խորապես ընկալելու մեջ է մեր հետագա հաջողությունների, ավելի զարգացած, ավելի քաղաքակիրթ, բարի ու ազնիվ հասարակություն ունենալու գրավականը: Լավ է, որ վերջին շրջանում խիստ դրական միտումներ են նկատվում, կա զգալի առաջընթաց, հուսադրող իրողություններ են արձանագրվել: Բանն այն է, որ եկել է նոր սերունդ, որը բնապահպան է ոչ թե շահադիտական նկրտումներով, ձևականորեն և կամ այն բանի համար, որ բնապահպան լինելը նորաձև է, այլ որովհետև էությամբ է այդպիսին` Բնություն սիրող, խնամող, պահպանող, Բնության համար ցավեցող:

Միշտ համոզված եմ եղել, որ բնասեր լինելը պետք է լինի կենսաձև, Մարդու հոգևոր ու մտավոր զարգացվածության մակարդակի, նրա հոգեկերտվածքի ու աշխարհընկալման կարևոր չափորոշիչ և պայման: Սեփական երկրի ու նրա Բնության նկատմամբ տիրոջ զգացումը վեհ ու ներշնչող է, երբ Մարդը գիտակցում է, որ ինքն է տերը իր երկրի, ինքն է պատասխանատու իր երկրի Բնության պահպանության ու այն հաջորդ սերունդներին փոխանցման հարցում:

Ես ուրախ եմ, որ այդ սերունդն այսօր ոչ միայն տեր է կանգնում իր ձայնին, Բնությանն ու հոգևոր հարստությանը, այլև գիտակցում է, որ պատասխանատու է հաջորդ սերունդների առջև: Չէ՞ որ, ի վերջո, ի՞նչ ենք ժառանգելու մեր բալիկներին` ծաղկազարդ դաշտ ու կարկաչուն ջրվե՞ժ, թե՞ երկաթբետոնի տակ թաղած երբեմնի գեղեցիկ մարգագետնիններ ու կենսատու անտառներ: Ինչպիսի՞ ապագա ենք ուզում ունենալ մեր երկրում` խաղաղ, ներդաշնակ ու գունե՞ղ, թե՞ լարված, ագրեսիվ ու գորշ: Կարծում եմ ընտրության խնդիր չկա, քանի որ ցանկացած կիրթ, գիտակից, հոգեպես ու մտավոր առումով` հասուն Մարդ հասկանում է, որ միայն Բնության հետ ներդաշնակության մեջ ապրելով է հնարավոր գտնել ներքին խաղաղություն, ապրել առողջ, հոգեպես` բավարարված, երջանիկ և ստեղծագործ կյանքով, լինել ու մնալ բարի ու լավատես, կամեցող, պատրաստակամ:

Իմ մշտական ընթերցողները հիշում են, որ 2011 թվականի նոյեմբերի 8-ին ես մի ընդարձակ հոդված գրեցի Թռչկանի ջրվեժի մասին` «Թռչկանի ջրվեժի ձայնից էլ բա՛րձր» վերնագրով: Հոդվածն իմ ոգևորության արտահայտումն էր առ այն, որ բնապահպան երիտասարդությունը այսօր իսկապես իր խոսքն ասում է: Սիրով առաջարկում եմ կարդալ այն: Հոդվածում մեր բնապահպանների գործունեության նշանակության ոգեկոչումն է: Բնապահպանությանը, Բնությանը և Մարդ-Բնություն ներդաշնակ հարաբերությունների կարևորմանն են ուղղված այսքան տարիների ընթացքում գրված իմ նյութերի մեծ մասը: Իմ բանաստեղծությունների ու գրքերի բովանդակության առանցքում մշտապես սերը, գորովանքն ու հարգանքն են Բնության նկատմամբ: 

Անկեղծորեն ու հաճույքով պետք է նշեմ, որ ինձ համար Բնապահպանի օրն ունի խիստ նվիրական նշանակություն, քանի որ ինձ համարում եմ անսահման բնասեր ու իր գործին անմնացորդ նվիրված բնապահպան գրող և անձնավորություն: Իմ տեղում, իմ միջոցներով ու կարողություններով, իմ ստեղծագործական գործունեությամբ, բնապահպանական հոդվածներով ու նյութերով մշտապես փորձում եմ նպաստել մեր հասարակության մեջ բնապահպանության մշակույթի և էկոլոգիական գիտակցության ձևավորմանն ու զարգացմանը:

Համոզված եմ, որ բնասեր լինել, ունենալ էկոլոգիական գիտակցություն և կրել այդպիսի մշակույթ, չի նշանակում սոսկ խնամքով վերաբերմունք կենդանական ու բուսական աշխարհի նկատմամբ, այլև բարեկամեցություն, հանդուրժողականություն շրջակա միջավայրի նկատմամբ, սեր ու ներդաշնակություն Մարդ–Բնություն և Մարդ–Մարդ հարաբերություններում: Ունենալ էկոլոգիական գիտակցություն՝ նշանակում է կարողանալ անվնաս ու խաղաղ հարաբերվել թե՛ Բնության, թե՛ շրջապատող Մարդկանց և թե՛ ամբողջ աշխարհի հետ:

Իմ գրքերով ու բանաստեղծություններով ես մշտապես փորձում եմ սեր քարոզել աշխարհի, Բնության, Կենդանիների ու Բույսերի և, վերջապես, Մարդու նկատմամբ: Հուսով եմ, որ իմ համեստ ու անդադրում ջանքերը օգտակար են ու արդյունավետ: Անցած տարիների գրական/բլոգերային գործունեության ընթացքում ես նկատել եմ մարդկանց մեջ Բնության նկատմամբ վերաբերմունքի դրական փոփոխություն, ինչը խիստ հուսադրող է:

Սիրելի ընթերցողներ, սրտանց շնորհավորում եմ բոլորիս Բնապահպանի օրվա առիթով և մաղթում, որ անպայման գա այն լուսավոր, զվարթ ու անհոգ օրը, երբ ապրենք մաքուր շրջակա միջավայրում, շնչենք մաքուր օդ, ըմպենք մաքուր ջուր, ներդաշնակության ու խաղաղության մեջ ապրենք Բնության և ինքներս մեզ հետ: Ես հավատում եմ, որ այդ օրը գալու է: Նկատեք, որ ամեն օր մենք մեկ քայլով ավելի ենք մոտենում այդ բաղձալի օրվան, երբ ունենալու ենք իսկապես հզոր, ազնիվ ու լուսավոր երկիր, զարգացած, բարի, բնասեր ու բնաճանաչ հասարակություն: Մեզանից յուրաքանչյուրից շատ բան է կախված: Խոսքը վերաբերում է մեծ կամ փոքր բնապահպանական նպաստավոր քայլերին՝ սկսած ծառի ճյուղը անիմաստ, անտեղի կոտրելը բացառելուց մինչև շրջակա միջավայրը, մեր հայրենի Բնությունը մաքուր ու անվնաս պահելը, մեր զավակներին, մեր հայրենակիցներին Բնության նկատմամբ սեր ու գորովանք փոխանցելը: Անգամ սովորական անպետք շիշը դրսում դեն չնետելով մենք մեր փոքր, սակայն խիստ կարևոր լուման ենք բերում մեր շուրջը, մեր մոլորակը, այն է՝ մեր «դեմքը» և մեր «արժանապատվությունը» մաքուր պահելու գործում:

Հուսանք, աշխատենք, արարենք, ստեղծենք այն երկիրը և այն աշխարհը, որտեղ բոլորն ապրում են հաշտ ու խաղաղ, չեն վնասում միմյանց ու հանդուրժող են իրար նկատմամբ, չեն փչացնում ամեն ինչ, այլ հակառակը` պահպանում են ու խնամում, այն աշխարհը, որտեղ ոչ թե ատում են, այլ սիրում: Ես վստահ եմ, որ այդպես է լինելու:

Հարգանքով՝
Առլեն Շահվերդյան

Dear all, I cordially congratulate all of us on World Environment Day! I am sure that each of us can reach the happiness only when he lives in harmony with nature. This day is special for me, as I always try to do something good for the nature. All my humble efforts are made for the nature conservation as well as for the propaganda of love to the nature, love to the beauty. It is almost 4 years that all of you follow my activity inside and outside my author’s blog. Many of my friends always support me in my efforts. Thank you so much. I live this life always having the nature in my heart and mind. I am glad that there are so many people that share this love to the nature and try to save it. Of course, there are still some sick bastards, that continue to kill animals, to feel happy seeing their blood. I hope all this cruel men will stop to damage the nature one day. For that propose all nature lovers must work hard to spread the love to the our planet and to make more people understand that all we live one general home: Planet Earth, if we continue to destroy our home then we will not be happy and safe. Please, continue to save our Planet, continue to be with me. I am honored that all of you find time in your daily routine to visit my blog, to read my books and articles on the nature. Thank you again, much appreciated. Thank you for your kindness, friendship and support! 
© Arlen Shahverdyan

Քո աչքերում Վանա ծովն է / The Sea Van is in Your eyes

Վանա լիճ (Վանա ծով) / Lake Van (Sea Van)

Քո աչքերում Վանա ծովն է

Քո աչքերում անհո՜ւն ծով է,
Վանա ծո՜վն է կապույտի,
Քո աչքերում Վանա ծովն
այնքա՜ն զով է,
Այնպե՜ս ջինջ են ալիքները,
արևի տակ՝ խատուտիկ:

Քո աչքերում արշալույսի
Վանա արև՜ է շողում,
Պսպղում են հազարագո՜ւյն
նրա քարերը անտիկ,
Քո աչքերում զորությո՜ւն է.
Անձրևացո՛ղն է դողում,
Հին օրերից հավերժ ձգվող
երանին է կարոտի:

Քո աչքերում անհո՜ւն ծովն է,
Վանա ծո՜վն է կապույտի,
Այնպես թեթև՜, այնպես զուլա՜լ,
այնպես մաքո՜ւր, բաղձալի՜,
Որ իր դյութիչ կախարդանքով
և բույրերով՝ թարմ խոտի,
Հոգեպարար հեքիաթ դարձավ՝
որպես վերհուշ անցյալի:

Քո աչքերում ջրով ցողված ժայռաքա՛ր,
Երկնից պոկված առավոտի
անզո՛ւսպ ու մե՜ծ խրախճանք,
Հին օրերից մինչև հիմա ձգվող
ցավո՜տ պատմալար
Եվ ամոքող հույսի փարոս՝
որպես ազա՜տ մի ճախրանք:

Քո աչքերո՜ւմ, քո աչքերո՜ւմ,
քո աչքերո՜ւմ տեսա ես
Վանա ծովի ալիքների
մեղմի՜կ ճո՜ճն առավոտի,
Արթնացո՜ւմը՝ խոնավ ափի՝
որպես զարթնող ջրի ծես,
Ծովի տեսքով՝ կնոջ տեսի՜լք,
թավ մշուշում կապույտի՜:

Հեղինակ՝
Առլեն Շահվերդյան

© Գրել եմ՝ 19.08.2001 և 28.08.2017

For my Foreign Readers – Dear all, I have the honor to introduce to you my new post with a new poem in Armenian, entitled “The Sea Van is in Your eyes” (written by me on 19.08.2001 and 28.08.2017). In this poem I compare the Female beauty with one of the most beautiful big lakes in the Historical Armenia: The Lake Van, which is also known as The Sea Van. In the poem I describe the charming and magical beauty of this lake, its sky like blue water and landscapes around Van. I compare the eyes of my beloved woman with the deep and charming blue colour of this sea. As Van is situated in the Armenian Highlands and is one of the Armenian historical natural and cultural treasures, I decided to introduce to You a beautiful and interesting documentary film called “My Armenia” (in English). Watch this film and discover more about Armenia. Best regards, Arlen.

Վանա լիճը՝ տիեզերքից / The Lake Van from space

__________________________________

ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈ՛ՒՆ. Սույն գրական բլոգի հեղինակային իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ
Սույն բլոգ-կայքի հեղինակային իրավունքները պատկանում են դրա հեղինակին՝
Առլեն Շահվերդյանին: Բլոգում տեղ գտած նյութերը պաշտպանված են Հեղինակային իրավունքով: Մեջբերումներ անելիս հղումը arlenshah.wordpress.com-ին պարտադիր է: Հեղինակային հոդվածների, գրառումների, լուսանկարների մասնակի կամ ամբողջական վերարտադրությունն այլ կայքերում կամ զանգվածային լրատվամիջոցներում առանց arlenshah.wordpress.com-ին հղման արգելվում է:

Գրական բլոգ | Ֆեյսբուք | Թվիթեր | Յութուբ
Առլեն Շահվերդյանի գրական բլոգ. «Տոն, որը միշտ քեզ հետ է»,- Էռնեստ Հեմինգուեյ
__________________________________

ATTENTION! About this Literary Blog Copyright Protection
Arlen Shahverdyan, the Author of this Blog possesses its Copyright. All the materials of this blog are Copyright protected. When quoting, the reference (link) to arlenshah.wordpress.com is compulsory. The partial or complete reproduction of the Author’s articles, posts or photos in other sites or Mass Media is prohibited without the reference to arlenshah.wordpress.com.

Literary blog | Facebook | Twitter | Youtube
Arlen Shahverdyan’s literary blog: “A moveable feast”,- Ernest Hemingway

Save the Planet Earth*
Մի տպեք այս էջն առանց անհրաժեշտության, մտածեք շրջակա միջավայրի մասին
Do not print out this page without need – think about the Environment

Հանդիպում, որը ստիպում է քեզ մտածել… | A meeting that makes you think…

Sperm WhaleՀանդիպում, որը ստիպում է քեզ մտածել… Նրանք մեզանից չեն վախենում և հավատում են մեզ, երբ զգում են, որ սիրում ենք նրանց: Եթե հարգենք նրանց ապրելու իրավունքը, թե հոգ տանենք նրանց նկատմամբ, ապա մենք կապրենք խաղաղությամբ ու ներդաշնակությամբ լի կյանքով: Կա մի բան, որը հաճախ մեզ բաժանում է բնությունից: Դա սիրո բացակայությունն է: Սիրենք բնությունը և այն կսիրի մեզ, կգա մեզ ընդառաջ և քնքշորեն կհաղորդակցվի մեզ հետ այս վիթխարի ու բարի կաշալոտի նման:
© Առլեն Շահվերդյան, 15.05.2014

A meeting that makes you think… They are not afraid of us and they believe us, when they feel that we love them. If we respect their right to live and if we take care of them we will live in peace and harmony. There is one thing that often separates us from the Nature – the absence of love. Let’s love the Nature and it will love us, it will come towards us and will tenderly contact to us like this huge and kind sperm whale.
© Arlen Shahverdyan, 15.05.2014

Անպայման կարդացեք բնության թեմային առնչվող մյուս հոդվածները / Be sure to read other related articles about Nature

______________________________________________________________

Բլոգի հեղինակային իրավունքների պաշտպանության մասին
Սույն բլոգ-կայքի հեղինակային իրավունքները պատկանում են դրա հեղինակին՝
Առլեն Շահվերդյանին: Բլոգում տեղ գտած նյութերը պաշտպանված են Հեղինակային իրավունքով: Մեջբերումներ անելիս հղումը arlenshah.wordpress.com-ին պարտադիր է: Հեղինակային հոդվածների, գրառումների, լուսանկարների մասնակի կամ ամբողջական վերարտադրությունն այլ կայքերում կամ զանգվածային լրատվամիջոցներում առանց arlenshah.wordpress.com-ին հղման արգելվում է:
 

About Blog Copyright Protection
Arlen Shahverdyan, the Author of this Blog possesses its Copyright. All the materials of this blog are Copyright protected. When quoting, the reference (link) to arlenshah.wordpress.com is compulsory. The partial or complete reproduction of the Author’s articles, posts or photos  in other sites or Mass Media is prohibited without the reference to arlenshah.wordpress.com.

Բլոգի նոր այցելուներին և մշտական ընթերցողներին
Տարածեք այս հոդվածը ձեր ընկերների շրջանում: Հետևեք Բլոգիս Ֆեյսբուքի էջին, միացեք ինձ Ֆեյսբուքում կամ Թվիթերում՝ դառնալով բլոգիս նոր ընկերը: Գտեք ինձ Յութուբում:
Գրեք ինձ՝ shahverdyan.arlen@gmail.com էլ. փոստի հասցեին: Բաժանորդագրվեք բլոգին:
Տեղադրեք Գովազդ այս բլոգում:

To New Visitors and Constant Readers of the Blog
Share this article with your friends. Follow my Blog’s Facebook Pagejoin me on Facebook or Twitter becoming a new friend of my blog. Find me on YouTube. Write me via E-mail: shahverdyan.arlen@gmail.com. Subscribe to this Blog. Post Advertisement in this blog.

Save the Planet Earth*
Մի տպեք այս էջն առանց անհրաժեշտության, մտածեք շրջակա միջավայրի մասին
Do not print out this page without need – think about the Environment

Երկու գլոբալ մտածելակերպ / Two Global Mindsets

Սիրելի՛ ընթերցողներ, պատիվ ունեմ ներկայացնելու ձեր ուշադրությանը մեր կյանքը ապրելու վերաբերյալ երկու տարբեր մտածելակերպներ արտացոլող գրաֆիկական մի նկար (Բնության համաշխարհային հիմնադրամ): Այն հրաշալիորեն ցուցադրում է բնության նկատմամբ մարդկանց վերաբերմունքն այսօր (ԷԳՈ) և այն կատարյալ վերաբերմունքը, որին մենք պետք է հասնենք (ԷԿՈ): Ես այս նկարում գտա իմ անկեղծ ու մշտական ջանքերի (գրքերիս ու բլոգիս միջոցով) արտացոլումն առ այն, որ մենք` մարդիկ, բնության մի մասնիկն ենք, ամբողջ էկոհամակարգի մի մասնիկը միայն և ոչ երբեք բոլոր կենդանի արարածների սեփականատերները:
© Առլեն Շահվերդյան, 10.12.2013  

Dear Readers, I have the honor to introduce to you a graphic picture (WWF) of different types of thinking about the way we live the Life. This picture wonderfully shows Human today’s attitude to Nature (EGO) and the ideal attitude, which we should reach (ECO). I found in this picture the reflection of my sincere and permanent efforts (through my books as well as my blog) to show People that We – Humans, are just part of the Nature, part of the whole Ecosystem and not the owners of all the Living Creatures.
© Arlen Shahverdyan, 10.12.2013

Կարդացեք թեմային առնչվող հոդվածներ՝ բլոգում / Read related articles in the blog

_______________________________________________________________________
*
Հեղինակային իրավունքների պաշտպանություն
Սույն բլոգ-կայքի հեղինակային իրավունքները պատկանում են դրա հեղինակին՝ Առլեն Շահվերդյանին: Բլոգում տեղ գտած նյութերը պաշտպանված են Հեղինակային իրավունքով: Մեջբերումներ անելիս հղումը arlenshah.wordpress.com-ին պարտադիր է: Հեղինակային հոդվածների, գրառումների, լուսանկարների մասնակի կամ ամբողջական վերարտադրությունն այլ կայքերում կամ զանգվածային լրատվամիջոցներում առանց arlenshah.wordpress.com-ին հղման արգելվում է: 
Copyright protection
Arlen Shahverdyan, the Author of this Blog possesses its Copyright. All the materials of this blog are Copyright protected. When quoting, the reference (link) to arlenshah.wordpress.com is compulsory. The partial or complete reproduction of the Author’s articles, posts or photos  in other sites or Mass Media is prohibited without the reference to arlenshah.wordpress.com.

© Առլեն Շահվերդյան. հեղինակային բլոգ / Arlen Shahverdyan. Author’s blog
© Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են, 2013 / © All Rights Reserved, 2013

       
    Blog      Facebook    Twitter      YouTube       E-mail          Clip      Subscribe   You+Blog
*
Save the Planet Earth*
Մի տպեք այս էջն առանց անհրաժեշտության, մտածեք շրջակա միջավայրի մասին
Do not print out this page without need – think about the Environment

Կարեն Մանվելյան. Մշակույթը մեզ շրջապատող աշխարհը խնայելու կարողությունն է / Karen Manvelyan: Culture is the ability to take care of the World around us

Սիրելի ընթերցողներ, հայկական մամուլում մեծ հեղինակություն վայելող «Գոլոս Արմենիի» թերթը սեպտեմբերի 5-ին հրապարակել է մի հետաքրքիր և ուշագրավ հարցազրույց Բնության համաշխարհային հիմնադրամի հայաստանյան մասնաճյուղի տնօրեն, նվիրված ու մեծ բնասեր, դոկտոր Կարեն Մանվելյանի հետ: Իմ հեղինակային բլոգում հարցազրույցը վերահրապարակելու՝ «Գոլոս Արմենիի» թերթի բարի համաձայնությունը և աջակցությունը ստանալով, ես այժմ պատիվ ունեմ ներկայացնելու Ձեր ուշադրությանը հոդվածի բնօրինակը՝ ռուսերեն լեզվով: Կարեն Մանվելյանը խոսում է կովկասյան ընձառյուծի, գորշ արջի, ԲՀՀ ծրագրերի և բնապահպանության մասին: Իր խոսքով. «…Մշակույթը ոչ միայն ճարտարապետական հուշարձաններն են, այլև մեծ շրջապատող աշխարհը խնայելու ու պահպանելու կարողությունը: Մենք պետք է դադարեցնենք զգալիորեն վնասել էկոլոգիան, այլապես մեզ սպասում է ոչ նախանձելի ճակատագիր»:
Սիրելի բարեկամներ, ես ուրախ եմ հրապարակել իմ լավ բարեկամի, գործընկերոջ և իսկական բնապահպանի այս կարևոր խոսքերը: Պատիվ ունեմ հիշեցնելու նաև, որ Բնության համաշխարհային հիմնադրամի մեծ աջակցությամբ լույս տեսավ «Ապրելու իրավունք» վերնագրով գիրքս բնության մասին:
© Առլեն Շահվերդյան, 05.09.2013
Հարցազրույցի բնօրինակ աղբյուրը՝ «Голос Армении», 2013 թ. սեպտեմբերի 5, N# 92 (20445):

***

Dear friends, today the well known and much authorized newspaper in the Armenian Press sphere “Golos Armenii” (“The Voice of Armenia”, translated from) has published an interesting and very attractive interview with the Head of the Armenian Branch of WWF, a big and dedicated nature lover, Dr. Karen Manvelyan. Receiving the kind permission of the “Golos Armenii” to republish this article in my author’s blog and having the strong support of this Newspaper, I have the honor now to introduce to you the original version of the article in Russian (below). Karen Manveylan is talking about Caucasian leopard, Brown bear, WWF Armenia projects and Nature conservation. He says: “…Culture is not only the ancient monuments of architecture, but the ability to take care of the world around us. We must stop to harm completely the ecology, otherwise we will come upon a very sad and unenviable destiny”.
Dear Friends, I am glad to publish these important words said by my good friend, colleague and true nature conservationist. It is my honor to remind also, that my book about Nature, titled “Righ to Live” was published with the high support of the WWF Armenia. 
© Arlen Shahverdyan, 05.09.2013
The Original Source of the Interview: «Голос Армении», 5 September, 2013, N# 92 (20445).

***

Golos ArmeniiКУЛЬТУРА – ЭТО УМЕНИЕ БЕРЕЧЬ ОКРУЖАЮЩИЙ НАС МИР, говорит директор Армянского филиала Всемирного фонда дикой природы Карен МАНВЕЛЯН

Dr. Karen Manvelyan– Г-н Манвелян, один из известных проектов Всемирного фонда природы направлен на защиту крупных хищников.
– Для нас этот проект в первую очередь связан с леопардом. Исторический ареал этого зверя на территории Армении в конце XX века стал усыхать на глазах. Браконьерская охота на леопарда и его пищу, вырубка лесов, реконструкция и прокладка дорог привели к тому, что в дикой природе Армении осталось всего 3-5 особей этой красивейшей кошки. Сегодня благодаря международному сотрудничеству и целенаправленному государственному подходу к охране этого одного из крупнейших подвидов леопарда появилась надежда на возрождение его популяции в Армении. Сложность в том, что большая часть территории обитания леопарда, как и его основной пищи – “краснокнижника” безоарового козла, находится вне зоны заповедников, да и охраняемая площадь слишком мала, чтобы защитить его. Так что приоритетным является создание новых охраняемых территорий. Когда убивают леопарда, на местах его обитания резко увеличивается число волков и шакалов, что и произошло на юге страны в 2004 году, где его нишу незамедлительно заняли волки. Между тем размеры хищничества и плотности особей этих зверей на единицу территории несопоставимы. Леопард во много раз дружественнее по отношению к сельскохозяйственной деятельности человека.

leopard_armenia1_335856

Կովկասյան ընձառյուծ / Кавказский леопард / Caucasian leopard (Panthera pardus).
© WWF Armenia / A. Malkhasyan / I. Khorozyan / M. Boyajyan. See: http://wwf.panda.org/who_we_are/wwf_offices/armenia/projects

– А как обстоят дела с популяцией медведей на территории Армении?
– Она стабильна, поскольку браконьерства стало заметно меньше. Тем не менее все еще нередки случаи, когда в результате такой охоты гибнут не только сама медведица, но и ее детеныши. Оставшись без матери, кормилицы и защитницы, медвежата обречены. В прошлом году наш офис взял на себя заботу об одном таком медвежонке, хотя это и не входит в нашу компетенцию. Выходить его помогли коллеги из Германии, выделившие на содержание Маши дополнительное финансирование. Мы оградили Машу от людей, учили, как отыскивать пищу, чтобы она могла выжить в условиях дикой природы. А когда она подросла, окрепла и могла уже дать отпор волкам, выпустили в леса Сюникского региона. Надетый на нее радиоошейник новейшей технологии позволяет через спутник получать данные о ее передвижениях. Сейчас Маша находится на территории Баргушатского хребта, в день проходит порядка 50 километров. Ошейник сам собой упадет через год – 2 июля 2014 года. Если к тому времени с Машей все будет в порядке, мы покажем снятый о ней фильм.

Անդրկովկասյան (սիրիական) գորշ արջ / Закавказский (сирийский) бурый медведь / Transcaucasian (Syrian) brown bear (Ursus arctos syriacus)

– Вы сказали, что в приоритеты деятельности вашего офиса входит создание новых охраняемых природных территорий.
– Когда в 2001 году мы начинали свою деятельность, в стране было только два заповедника – Хосровский и Шикаогский. Но и они не работали: после развала СССР там все было разрушено. Первым делом мы занялись усилением режима охраны заповедников: построили домики для сотрудников, установили шлагбаумы и предупреждающие знаки, предоставили машины – пять внедорожников Хосровскому заповеднику и четыре – Шикаогскому. Сегодня в Шикаогском заповеднике, где в те годы браконьерство и незаконная вырубка леса шли стремительными темпами, лучший режим заповедной охраны на всем Кавказе. Совместно с Министерством охраны природы были разработаны проекты по созданию национального парка “Аревик” в Мегри и Зангезурского заказника на границе с Ираном. Сегодня Национальный парк “Аревик” занимает площадь в 34 тысячи 401 гектар. Здесь представлены более 1500 видов растений, более 200 видов птиц, очень много животных, в том числе леопард, рысь, лесной, степной и камышовый коты. Разработаны проекты по созданию Национального парка озера Арпи, а также первого на Кавказе трансграничного с Грузией парка. Есть еще пара проектов по лесам на севере Армении. Благодаря правительственным и нашим усилиям, а также ряда неправительственных общественных организаций почти три процента земель Армении – а это около 100 тысяч гектаров – находятся сегодня под охраной, на 20-30 процентах увеличилось число диких животных, в том числе безоарового козла. Сейчас работаем над расширением Зангезурского заказника, его территория составит 25 тысяч гектаров. Заказник Хуступ займет площадь в 8 тысяч гектаров. Разумеется, проблем и недочетов еще много, где-то хромает охрана, не так развита инфраструктура или сотрудники не все квалифицированны, но все это можно постепенно исправить.

– В последнее время много нареканий вызывает строительство малых ГЭС. 
– ГЭС – экологически чистая энергия, необходимая стране, но строительство этих станций нередко идет с большими нарушениями, провоцируя тем самым протестные выступления жителей. Недавно в Армении прошла встреча, посвященная вопросам строительства малых ГЭС, в организации которой мы приняли самое непосредственное участие. Представителями министерств энергетики, природных ресурсов, охраны природы, неправительственных организаций, участвующих в ее работе, был выдвинут ряд интересных предложений, одно из которых – обязательное привлечение к работе над проектом строительства малых ГЭС специалистов смежных дисциплин. Такая практика давно действует за рубежом.

Կարեն Մանվելյանի ելույթը` «Թռչկան» քաղաքացիական նախաձեռնության բնապահպանական կոնֆերանսի շրջանակներում /
Karen Manvelyan’s Speech at “Trchkan” Ecological Conference

– Над какими еще проектами работает сегодня Армянский филиал Всемирного фонда дикой природы?
– В настоящее время наш офис осуществляет и координирует более 20 проектов, нацеленных на сохранение биоразнообразия и решения социально-экономических проблем в селах, прилегающих к буферным зонам заповедников и национальных парков, обеспечение альтернативных источников дохода для этих общин. Начат нами и проект по созданию экокоридоров, которые, соединив охраняемые природные территории, обеспечат не только безопасность передвижения животных, миграции которых нередко мешает человеческая деятельность, но и услуги экосистемы. Это новое, недавно вошедшее в наш лексикон понятие. Между тем в мире уже давно ведут подсчет, принесет ли, к примеру, построенный в данной местности горнодобывающий комбинат столько же благ людям, как лес, который на протяжении веков предоставлял ее жителям воду, траву, питание, здоровье, наконец. И только потом приступают к строительству.

В Армении нет территории, где бы не было “краснокнижных” растений или животных. Мы гордимся, что смогли отстоять часть Джрвежского леса, который собирались отдать одной из компаний под рубку, что благодаря нашим усилиям и ряда общественных организаций были приостановлены работы по строительству дороги через Шикаогский заповедник и ГЭС в Трчкане.

Տեսանյութ՝ նվիրված WWF-Հայաստանին և «Լռության գինը» գրքին, Առաջին լրատվական» ծրագիր, Հայաստանի Հանրային հեռուստատեսություն, 2014 թ. հոկտեմբերի 4:
A Reportage about WWF-Armenia and the book “The Value of Silence”, The First Informational Programme”, Public TV Company of Armenia, October 4, 2014.

– Специалисты говорят, что в законе “Об охраняемых природных территориях” есть много неувязок, недочетов, неточностей.
– Именно поэтому и шла кропотливая работа над новым проектом этого закона. Наши сотрудники принимали в ней непосредственное участие. В Армении действуют четыре категории строгости охраняемых территорий – заповедник, национальный парк, памятники природы растительного, животного, геологического образования (их 250, наиболее известные – “Симфония камней” в Гарни, “Чертов мост” у Татева), и заказник. Предложено ввести новые категории, одна из которых будет связана с охраной ландшафтного разнообразия. Рабочей группой, состоящей из представителей государственных и неправительственных организаций, были внесены и другие предложения, основанные на базе проведенных исследований. Проект закона уже направлен в Национальное Собрание.

В завершение нашей беседы хотел бы сказать следующее. Мы, армяне, любим говорить о многовековой культуре нашего народа. Но забываем, что культура – это не только памятники архитектуры, но и умение беречь окружающий нас мир. Если мы не прекратим наносить ощутимый ущерб экологии, нас ждет незавидная участь. Загрязняя окружающую нас среду, мы с каждым годом приближаем неотвратимую гибель всего живого вокруг. А ведь мы обязаны сохранить необыкновенное природное наследство Армении, отражающееся в ее богатом биоразнообразии и живописных ландшафтах, для будущих поколений.

Нора КАНАНОВА

__________________________________

ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈ՛ՒՆ. Բլոգի հեղինակային իրավունքների պաշտպանության մասին
Սույն բլոգ-կայքի հեղինակային իրավունքները պատկանում են դրա հեղինակին՝
Առլեն Շահվերդյանին: Բլոգում տեղ գտած նյութերը պաշտպանված են Հեղինակային իրավունքով: Մեջբերումներ անելիս հղումը arlenshah.wordpress.com-ին պարտադիր է: Հեղինակային հոդվածների, գրառումների, լուսանկարների մասնակի կամ ամբողջական վերարտադրությունն այլ կայքերում կամ զանգվածային լրատվամիջոցներում առանց arlenshah.wordpress.com-ին հղման արգելվում է:

Գրական բլոգ | Ֆեյսբուք | Թվիթեր | Յութուբ
Առլեն Շահվերդյանի գրական բլոգ. «Տոն, որը միշտ քեզ հետ է»,- Էռնեստ Հեմինգուեյ
__________________________________

ATTENTION! About the Blog Copyright Protection
Arlen Shahverdyan, the Author of this Blog possesses its Copyright. All the materials of this blog are Copyright protected. When quoting, the reference (link) to arlenshah.wordpress.com is compulsory. The partial or complete reproduction of the Author’s articles, posts or photos  in other sites or Mass Media is prohibited without the reference to arlenshah.wordpress.com.

Literary blog | Facebook | Twitter | Youtube
Arlen Shahverdyan’s literary blog: “A moveable feast”,- Ernest Hemingway

Save the Planet Earth*
Մի տպեք այս էջն առանց անհրաժեշտության, մտածեք շրջակա միջավայրի մասին
Do not print out this page without need – think about the Environment
%d bloggers like this: