Առլեն Շահվերդյանի գրական բլոգ

Home » Հեղինակ / Author » Հարցազրույցներ / Interviews

Հարցազրույցներ / Interviews

Arlen Shahverdyan_All Rights Reserved-2015_10_18_pic 03 copy

ԱՌԼԵՆ ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆԻ ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑԸ «BOOKLOVER.AM» ԿԱՅՔԻՆ
Երևան, 2014 թ. դեկտեմբերի 17

  1. Ինչպե՞ս սկսեցիք գրել, ե՞րբ զգացիք, որ գրելու ցանկություն ունեք, և դա ոչ թե հոբբի է այլ մասնագիտություն:

Իմ մեջ գրելու ձիրք և մեծ ցանկություն նկատելի էր դեռ դպրոցական տարիքից, երբ ամենահասարակ շարադրությունն անգամ իմ պարագայում դառնում էր մտքի լայնածավալ ու անկեղծ շարադրանք, գրեթե վիպակ՝ արժանանալով գնահատանքի: Երբեք չէի կաղապարվում ի սկզբանե տրված ծավալների ու շրջանակների մեջ՝ ձգտելով ազատորեն թղթին հանձնել մտքի արգասիքները: Կյանքի ու աշխարհի ընկալման իմ «շարադրանքը» թղթին հանձնելու համար կարևոր ազդակ էր անսահման սերը դեպի բնությունը և մարդը: Այն, որ գրելն ինձ համար ոչ թե սոսկ հոբբի է, այլ դառնում է մասնագիտություն ու կոչում՝ հասկացա ավելի հասուն տարիքում, երբ ձևավորվում է իրողությունների ու երևույթների սեփական գնահատման ու արժեքավորման տիրույթը: Բացի այդ, գրողին այդ կոչումը տալիս է ոչ թե ինքը, այլ ընթերցողը, և բնական է, որ մշտապես ստանալով քաջալերանքի ու գովեստի խոսքեր՝ հեղինակը ոչ միայն պարտավորվում է խիստ հետևողական ու խնամքով լինել իր ասած բառի ու խոսքի հարցում, այլև առավել մեծ նվիրումով է տրվում իր սիրելի գործունեությանը՝ ձգտելով մշտապես արժանի լինել սեփական ընթերցողի անկեղծ գնահատանքին ու հարգանքին: Համոզված եմ, որ ստեղծագործող մարդը այն մարդը չէ, որը կարող է ստեղծագործել, այլ նա, ով չի կարող չստեղծագործել: Սակայն ստեղծագործելուց հետո արարումդ պետք է հասնի ընթերցողին, ոչ թե մնա դարակում, այլապես ամեն ինչ կվերածվի ինքդ քեզ համար և՜ դերասան, և՜ հանդիսատես ձևաչափով ինքնախաբեության:

  1. Ի՞նչն է Ձեզ ոգեշնչում ստեղծագործելիս:

Կարելի է ասել, որ ոգեշնչման աղբյուրներով ուղղակի թաթախված են իմ բոլոր բանաստեղծությունները, գրքերը, մտքերը, իմ ամբողջ հեղինակային բլոգը (որն ինքնին մեծ ներշնչանքով ստեղծված հարթակ է), և բավական է մեկ անգամ մարդը հպվի իմ այդ աշխարհին, կզգա այդ աղբյուրների վեհասքանչությունը: Դրանք ինձ համար մշտապես առկա են ու կարևոր: Ինձ համար ներշնչանքի ծովակշիռ ու անեզր աղբյուրներ են սերը, կինը, բնությունը, բարությունը… Ներշնչանքի աղբյուր կարող են լինել զգայական վիճակն ու առօրեական դիպվածը, բոլորի աչքից աննկատ մնացած տեսարանն ու իր մեջ գեղեցիկը կրող երևույթը: Ներշնչանքի աղբյուր կարող է լինել անգամ որևէ զավեշտալի դրվագ, ասենք՝ թեկուզ հասարակական տրանսպորտում՝ դառնալով երգիծական որևէ ստեղծագործության նյութ: Ասեմ ավելին, ներշնչանքի աղբյուր երբեմն դառնում են սոցիալական ցանցերում առկա իրողությունները, որոնք հիմք են հանդիսանում դրանք արտոցոլող մի որևէ նոր բանաստեղծություն գրելու համար: Մի խոսքով, ուշադիր ու զննող հայացքը կնկատի բազմաթիվ հետաքրքիր ու ներշնչող իրողություններ, որոնցով լի է մեր կյանքը, մեր առօրյան: Կնկատի ու կգնահատի՝ քննական ու վերլուծական մոտեցմամբ արժեքավորելով այդ իրողության կամ երևույթի խորքը:

  1. Ձեր կյանքում երբևէ հանդիպե՞լ եք մի մարդու, ով մեծ ազդեցություն է թողել միգուցե թե Ձեր, և թե Ձեր գործերի վրա:

Մարդն իր աշխարհաճանաչման ու աշխարհընկալման ճանապարհին վստահաբար ունենում է իրեն համար այնպիսի մարդկանց, որոնց համարում է ակնածանքի օրինակ: Բոլոր այդ մարդիկ իրենց ուրույն հետքն են թողնում տվյալ մարդու ներաշխարհի ձևավորման ու զարգացման վրա: Ժամանակի ու հասունացման, սեփական ստեղծագործական աշխարհի արարման ճանապարհին գրողի համար բոլոր այդ մարդկանց գործունեության համախումբը վերարժեքավորվում է և հաստատապես մնում որպես ներշնչանքի նվիրական աղբյուր, սակայն հանդիսանալով արդեն նաև որպես որոշակի հիմք՝ սեփական ու յուրահատուկ արարումը կատարելագործելու և թրծելու համար: Իմ կյանքում էլ, իհարկե, եղել են ու կան մարդիկ, որոնք որոշակի ազդեցություն ունեն իմ ներաշխարհի զարգացման վրա: Հուսով եմ, որ իմ գործունեությամբ ես էլ որևէ մեկի համար իր իսկ ներաշխարհի ձևավորման ներշնչող աղբյուր եմ լինում:

  1. Ի՞նչ հնարավորություններ չունեին կամ ունեին մեր հայ մեծ գրողները նախկինում, որ չունի կամ ունի այսօրվա գրողը:

Մեր հայ մեծ գրողներն ունեին բազմաթիվ հնարավորություններ կյանքի երևույթները, դրանց երբեմն անհասանելիությունը կամ անբացատրելիությունը առավել խորքային ընկալելու և ստեղծագործաբար ներկայացնելու համար: Ասեմ, որ նրանք այդ հնարավորությունները հրաշալիորեն էին օգտագործում: Կար իրերին ու երևույթներին մոտենալու առավել «կրեատիվ» մղում, քանի որ ամեն բան այնքան հասանելի, իսկ երբեմն էլ՝ հասարակ չէր, որքան հիմա է: Ներկայիս իրողության մեջ, հեռահաղորդակցության և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների այս ուրույն դարում շատ երևույթներ այնքան հասանելի են, որ երբեմն ստվերում են մարդու զգայական և գեղագիտական ընկալումները՝ նվազեցնելով նաև գեղագիտորեն արտահայտվելու հնարավորությունները կամ անհրաժեշտությունը: Այս իմաստով այսօրվա գրողի կողմնորոշման, արժեքային իմաստավորման խնդիրները ոչ միայն գաղափարական կամ գեղագիտական տիրույթներում են, այլև որոշակի հարաբերության (երբեմն՝ բախման) մեջ են ներկա իրողությունների հետ, այդ  թվում՝ վիրտուալ: Արդյունաբերական ու տեխնիկական առաջընթացի, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացման այսօրվա իրականության մեջ հույզը գտնելը, գնահատելը, արժեքավորելն ու այն գեղագիտորեն արտահայտելը դժվարացել են, սեփական մտքի արգասիքը գեղարվեստորեն մատուցելը՝ նույնպես, քանի որ ժամանակի պահանջարկը երբեմն հեռու է աշխարհը լիրիկական, ռոմանտիկ, գեղագիտորեն ընկալելու ունակությունից: Այդ պահանջարկը շատ պրագմատիկ է դարձել, ինչը կյանքը գեղարվեստորեն արտացոլող մարդու համար ստեղծում է հավելյալ դժվարություններ: Հայ մեծանուն գրողների «կռիվը» շատ անգամ գաղափարական էր, պայքարը՝ ժամանակի գաղափարական հոսանքների և իրողությունների դեմ, ասված խոսքը՝ խիստ կարևոր ու սպասված, բացառիկ: Այսօր նվացել է հենց այդ բացառիկությունը կարևորելու տենդենցը. ցանկացածը ազատորեն արտահայտում է իր միտքը, ինչի հետևանքով ընդհանուր տարածության մեջ են բացառիկն ու սովորականը, միջակն ու տաղանդը, գրագետն ու անգրագետը: Կարծում եմ, որ այսօրվա գրողի ուսերին նույնքան մեծ պատասխանատվություն է, որքան մեծերինն էր, այսօրվա գրողը պետք է հաջողի չկորցնել իրականությունը գեղագիտորեն ընկալելու ունակությունը՝ տուրք չտալով միայն պրագմատիկ գնահատումներին ու ժամանակակից միջոցներին: Կարծում եմ՝ մտածող և իր միտքը գրող մարդը պետք է ներդաշնակորեն հավասարակշռի ավանդական, ժառանգաբար փոխանցվող մշակութային մտածելակերպը ժամանակակից մոտեցումների ու զարգացումների հետ: Արդի տեղեկատվական գործիքարանին տիրապետելու և այն գրագետ կերպով ու խելամտորեն օգտագործելու անհրաժեշտությունն այսօր նոր հորիզոն է գրողի համար: Ինչ վերաբերվում է հուզական դաշտին, ապա պարզապես ուշադրություն դարձրեք այգում սիրահար շատ զույգերի: Նախկինում նրանք նստարանին գրկախառնված զրուցում էին, համբուրվում, վայելում միմյանց ներկայությունն ու հիանում իրարով: Այսօր կան շատ զույգեր, որոնք նույնպես հանդիպում են, նստում այգու նստարանին, սակայն զրուցելու ու սիրատածելու փոխարեն ամեն մեկը խորանում է իր սմարթֆոնի մեջ: Ահա ընդամենը մի դրվագ մերօրյա իրողություններից, որի գեղարվեստական արտացոլումը ժամանակակից գրողից հավելյալ ջանք է պահանջում:

  1. Գրող դառնալու համար համապատասխան կրթությունը պարտադի՞ր է:

Ցանկալի է, սակայն գրականության մեջ հայտնի են բազմաթիվ մարդիկ, որոնք չունենալով համապատասխան կրթություն՝ իրենց ուրույն հետքն են թողել համաշխարհային գրական ժառանգության մեջ: Կան և մասնագիտություններ, որոնք թեև առաջին հայացքից չեն աղերսվում գրող դառնալու մասնագիտության, բանասիրական կրթության հետ, սակայն մեծապես նպաստում են հեղինակի անձի ձևավորմանն ու աշխարհի ընկալմանը, աշխարհը յուրովի մեկնաբանելու ու արտացոլելու նրա ձիրքին (օրինակ՝ հոգեբանությունը): Բոլոր այդ մասնագիտությունները մարդու մեջ զարգացնում են մարդու ու աշխարհի ճանաչողության այնպիսի մակարդակ, որ եթե կա նաև գրելու բնատուր ձիրք, ապա պարարտ հող է ստեղծվում ստեղծագործելու համար: Ի վերջո, անհերքելի է, որ մարդու ինքնազարգացման, սեփական բառապաշարի հարստացման ու լեզվամտածողության զարգացման համար մասնագիտությունից բացի մեծապես կարևոր է հենց բուն մարդու ձգտումը, ցանկությունն ու եռանդը: Կարելի է ունենալ գրող դառնալու համար համապատասխան մասնագիտություն, սակայն լավ գրող չլինել, քանի որ չես սիրում գրելը կամ չես կարողանում, և հակառակը, կարելի է լինել ուրիշ մասնագիտության տեր, սակայն գրել տաղանդով լի ու գրագետ: Գրելու ձիրքը երաժշտական լսողության պես մի բան է, այն կամ կա բնատուր, կամ՝ ոչ: Դա պետք է ներսից լինի, քանի որ կարելի է մի քանի անգամ ավարտել համապատասխան մասնագիտությամբ բուհը, սակայն այդպես էլ գրող չդառնալ, չներթափանցել մարդկանց սրտերը քո մտքի շարադրանքով: Ավելի լայն իմաստով՝ գրողը մասնագիտություն չունի, այն մարդու կողմից իր միտքն ու զգացմունքը ինքնատիպ կերպով արտահայտելու բացառիկ շնորհքն է: Ինձ համար ունեմ այս հարցադրման նաև մեկ այլ՝ առավել խորքային մեկնություն: Համոզված եմ, որ ստեղծագործող մարդը ստեղծագործում է ամեն ինչում, լինելով ցանկացած մասնագիտության տեր, նա ստեղծագործում է ոչ միայն արարելով որևէ նյութեղեն կամ հոգևոր բան, այլ ստեղծագործաբար է մոտենում շրջակա աշխարհին, մարդկային հարաբերություններին, աշխարհի հետ հարաբերման բոլոր իրավիճակներին: Ոչ միայն հումանիտար, այլև նույնիսկ որևէ ճգրիտ գիտության մասնագետը իր բազմիցս ապացուցված մասնագիտական տիրույթում կարող է ամեն անգամ ստեղծագործաբար ու նորի արարման մղումով մոտենալ իր իսկ մասնագիտությանը՝ ապահովելով այդպիսով տվյալ մասնագիտական ոլորտի զարգացումը: Ինձ համար գրող դառնալու և այդ կոչումը կրելուն արժանանալու համար կա շատ կարևոր մի պայման ևս, այն է՝ գրագետ, սեփական լեզվի նկատմամբ հարգալից ու խնամքով վերաբերմունքի ապահովումը: Ցավոք, կան այնպիսի գրողներ, որոնք տարրական լեզվական չիմացությունը, խոսքի կուլտուրայի ակնհայտ արհամարհումը, լեզվամտածողական համակարգի խարխլումը, խոսքի շարահյուսության և տարրական ուղղագրության բառացի բռնաբարումը համարում են նորամուծություն, ոճ՝ կիսագրագետ, անփույթ, կոպիտ, երբեմն էլ զավեշտալի սխալներով շարադրանքը ներկայացնելով որպես «նոր խոսք»: Ինչ մասնագիտության տեր ուզում ես եղիր՝ համոզված եմ, որ գրող դառնալու համար պարտադիր կերպով պետք է սիրել, հարգել ու բարեխղճորեն օգտագործել լեզուն:

  1. Ունե՞ք ստեղծագործություն, որ առանց երկար մտորումների, ուղղակի պահի ազդեցության ներքո հանձնել եք թղթին:

Այդպիսիք շատ են և արդյունք են բուռն ներշնչանքի պահերի, ոգևորված որևէ բնական երևույթով, կամ «համեմված լինելով» բնական որևէ տարերքով, լինի դա անձրև, ձյուն, արև և այլն: Սակայն իհարկե, ցանկացած ստեղծագործական պրոցես դա խնամքով ու անկեղծ աշխատանք է սեփական մտքի հետ, հետևաբար անհնար է ստեղծագործել միայն «սպոնտան», պահի ազդեցության տակ, առավել հաճախ քո էության և այն արտահայտող մտքերիդ խաչաձևումը տեղի է ունենում ոչ թե պահի ազդեցության տակ, այլ սպասված պահի՝ սեփական ձեռքերով արարումով:

  1. Կարո՞ղ եք առանձնացնել որևէ գիրք համաշխարհային գրականությունից, որն ամենաշատն եք սիրում:

Համաշխարհային դասական գրականությունից մինչև նորագույն գրականություն, նորահայտ գրողներից մինչև որևէ անհատի մտորումների հրապարակում, նրա սոցիալական ցանցի էջի գրառումից մինչև էլեկտրոնային և տպագիր մամուլում հրապարակվող նյութեր… ամեն ինչ կարդում եմ: Դժվար է առանձնացնել որևէ գրական կոթող, քանի որ այդպիսիք շատ են ու յուրաքանչյուրը կյանքի որոշակի ժամանակաշրջանում ունեցել կամ ունենում է իր ուրույն ազդեցությունը: Ամենասիրելի գրքեր չկան, բոլորն են սիրելի են, ինչպես ինձ համար չկան ամենասիրելի գույներ, բույրեր, ամենասիրելի կենդանիներ ու բույսեր, ամենասիրելի երգեր… բոլորը, որոնք գեղեցիկ են և կյանք ներբերում են բարություն՝ սիրելի են ինձ համար: Աշխարհը գունեղ ու գեղեցիկ է, բույրերով ու հույզերով լի, անհնար է առանձնացնել որևէ շատ սիրելի «միկրոաշխարհ», աշխարհը հարուստ ու յուրահատուկ է՝ որպես բոլոր այդ «միկրոաշխարհների» համախումբ:

  1. Երբևէ ինքներդ Ձեզ գրքի հերոս դարձրե՞լ եք:

Այո, ոչ ուղղակի կերպով, այսինքն՝ վեպի հերոսի անունը ուրիշ է, սակայն ինձ մոտիկից ճանաչողները գիտեն, որ գրելով այլ անվան տակ ես ներկայացել եմ իմ անունից, իմ մոտեցումներով ու համոզմունքներով: Լինում է, որ արձակ որևէ ստեղծագործություն անգամ ուղղակի առաջին դեմքով է շարադրված, որպեսզի ընթերցողս ոչ միայն անմիջապես ընկղմվի իրադարձությունների ու զարգացումների ընթացքի մեջ, այլև միանգամից մտերմանա հեղինակի ու նրա պատմածի հետ:

  1. Ձեր ստեղծագործություններից ո՞րն եք ամենաշատը սիրում և կցանկանայիք հրապարակել մեր կայքում:

Բոլորն էլ սիրելի ու թանկ են ինձ համար, քանի որ մտքի, սրտի և հոգու համատեղ արարման արդյունք են, ինչպես ցանկացած ստեղծագործողի մոտ: Այն ստեղծագործությունները, որոնք առիթ ունեմ ներկայացնելու Ձեր հարգելի կայքում ամենափոքր տոկոսն են այն ամենի, ինչն արդեն ստեղծել եմ: Այդ պատճառով ես առանցնացրել եմ մի քանիսը, որպեսզի ընթերցողին հնարավորինս պատկերավոր կերպով ներկայանալի ու հասկանալի լինի իմ՝ որպես գրողի, մտահորիզոնն ու ստեղծագործական նախընտրությունները: Իսկ ահա բոլոր գործերիս կարելի է ծանոթանալ իմ հեղինակային բլոգում:

  1. Ի՞նչ խորհուրդներ ունեք երիտասարդ հեղինակներին` ելնելով ձեր կենսափորձից:

Երբ 2012 թվականին աշխարհի ամենամեծ գրադարանից, այն է՝ ԱՄՆ-ի Կոնգրեսի գրադարանից պաշտոնական նամակ և վկայական ստացա, որ «Ապրելու իրավունք» վերնագրով իմ գիրքը գնահատվել ու գրանցվել է Կոնգրեսի գրադարանում ու այժմ գտնվում է Աֆրիկայի և Միջին Արևելքի ընթերցասրահում (Ջեֆերսոն, LJ220), հասկացա, որ գրական իմ համեստ ջանքերն արդեն պսակվել են որոշակի հաջողությամբ, այն էլ՝ բավական երիտասարդ տարիքում: Երջանիկ եմ, որ գիրքս այնպիսի արժեք ունի, որ գրանցվեց համաշխարհային հռչակ և հեղինակություն վայելող մշակութային ու գիտական այս կենտրոնում՝ իր համեստ տեղը զբաղեցնելով մարդկային քաղաքակրթական ժառանգության մեջ: Սա շատ կարևոր և ոգևորիչ նորություն էր ինձ համար: Երբ համացանցում կամ պարզապես փողոցում որևէ մեկն իր անկեղծ հիացմունքն ու գնահատանքն է հղում քո որևէ ստեղծագործության հասցեին, երջանկանում ես ու հոգիդ փառավորվում է, չէ՞ որ ընթերցողի անկեղծ ու ջերմ գնահատականը պատիվ է բերում ու ոգեշնչում ցանկացած հեղինակի: Սակայն համարում եմ, որ երբեք չի կարելի մեծամտանալ ու կանգ առնել արդեն ձեռք բերվածի վրա՝ գոհ լինելով արդյունքից: Հաջողությունը, գնահատանքը ընդամենը նոր հաղթանակ է, որը արձանագրում ես, նոր մի բարձունք, որը գրավում ես, և հետևաբար պետք է անդադար ու նվիրական աշխատանքով շարունակել արարել: Այլ կերպ ապրել ես չեմ կարող: Ահա հենց դա է, որ կառաջարկեի երիտասարդ ստեղծագործողներին (ոչ թե՝ խորհուրդ կտայի նրանց, քանի որ ինքս երիտասարդ եմ), այն է՝ աշխատել սիրով, նվիրումով ու ջանադրաբար, աշխատել հավատով ու ջերմեռանդությամբ, փորձել սովորել, ճանաչել ու իմանալ ավելին, քան գիտեն, ամբարել գիտելիքներ, փորձել բացահայտել այն, ինչը դժվարամատչելի էր, յուրացնել այն, ինչն անհասանելի էր թվում: Միայն նվիրումի և հետևողական աշխատանքի շնորհիվ մարդը կարող է իր ստեղծագործական տաղանդի համար ստեղծել անհրաժեշտ միջավայրն ու պայմանները, որպեսզի հնարավոր լինի ներկայանալի ու ճիշտ ձևով մատուցել իր ստեղծածը՝ հուսալով արժանանալ գնահատանքի, սիրո, հարգանքի ու ընդունման: Անդադար աշխատանքի միջոցով է հնարավոր հավակնել սփռել սեփական լույսը մարդկության զարգացման ճանապարհին: Միայն հետևողական ստեղծագործական աշխատանքի շնորհիվ կարելի է ստանալ դեպի ընթերցողների սիրտը տանող կողպեքի այն կարևոր բանալին, որը միշտ տրվում է մեկ օրինակով, դրա «դուբլիկատը» հանելն հնարավոր չէ:

***

«ԱՐԱՐՄԱՆ ԱՅԴ ՃԱՆԱՊԱՐՀԸ  ԴԺՎԱՐԻՆ Է»
Զրույց բնասեր, գրող Առլեն Շահվերդյանի հետ

«Առավոտ» օրաթերթ, 2014 հունիսի 24
(տես՝ https://arlenshah.wordpress.com/2014/06/25/my-interview-given-to-the-daily-newspaper-aravot/)

Առլեն Շահվերդյանը չի սիրում գռեհիկ ու «կարգուկանոն» չճանաչող գրականություն: Նա իր բլոգում տեղադրում է իր այն ստեղծագործությունները, որոնք կա՛մ արդեն իսկ լույս են տեսել, կա՛մ ապագայում կտպագրվեն: Չի մոռանում նաեւ ընթերցողներին ծանոթացնել իր երաժշտական ճաշակի ու սեփական ձեռքերով ստեղծված կտավների հետ: Ստեղծագործողի «Ապրելու իրավունք» գիրքը կենդանիների արքային՝ առյուծին վերաբերող գիտագեղարվեստական աշխատություն է, որը գրանցվել է ԱՄՆ-ի Կոնգրեսի գրադարանում:

– Առլեն, Դուք ստեղծագործում եք թե՛ արձակ, թե՛ չափածո: Որո՞նք են այն ընդհանուր գծերն ու տարբերություններն ըստ Ձեզ, որոնք ունեն չափածոն ու արձակը: Ինչպե՞ս է ընտրվում միտքը ընթերցողին հայտնելու «ձեւաչափը»:

– Ինձ համար մշտապես ու հավասարապես կարեւոր են եղել մտքիս շարադրանքի թե՛ արձակ, թե՛ չափածո ձեւերը, դրանք տվյալ հոգեվիճակի՝ այդ պահին ծնվող «սուրհանդակներն» են: Բանաստեղծական շարադրանքի ժամանակ ներքին հոգեվիճակի արտահայտումը լինում է, ասես, մեղեդային ուրույն «նվագակցությամբ», կարծես ներսից մտքի եւ զգայական վիճակի անպայման դուրսբերում ու արտահայտում լինի: Արձակի դեպքում «գործդ» մտքիդ հետ համեմատաբար երկարատեւ է, սակայն՝ ոչ պակաս հետաքրքիր: Ինձ համար, որպես ստեղծագործողի, չափազանց կարեւոր է, որ այդ երկու «ձեւաչափերը» մշտապես ներդաշնակության մեջ են գտնվում նաեւ իմ ներսում:

– Նաեւ նկարում եք: Ձեզ ավելի դուր է գալիս վրձնո՞վ, թե՞ գրչով «նկարելը»:

– Արտաքին աշխարհը ընկալելը, այն ներաշխարհում մշակելը եւ յուրովի մեկնաբանելը ունենում է տարբեր դրսեւորումներ: Նկարում եմ մանկությունից, ինքնուս եմ, նկարչական կրթություն չունեմ, ինչը, սակայն, երբեմն դժվարությամբ եմ համոզում աշխատանքներիս հասցեին հիացական խոսք հղողին: Նկարելը ինձ համար բնության եւ գեղեցիկի հետ առնչվելու եւ նաեւ առերեսվելու յուրօրինակ «գործիք» է, գեղեցիկը մատուցելու, դրա մասին խոսելու «անձնական շարադրություն»: Եթե ասեմ ձեզ, որ ես նաեւ նվագում եմ, ինչպես նաեւ ունեմ բազմաթիվ, առայժմ՝ չհանրահռչակված հեղինակային երգեր, ընդ որում՝ թե՛ երաժշտության եւ թե՛ խոսքերի հեղինակն ինքս եմ, ապա, այո՛, կարելի է վստահաբար ասել, որ նկարչությունը, երաժշտությունը եւ գիրը ինձ համար ստեղծագործական մեկ ընդհանուր «համանվագի» հավասար եւ անսահման սիրելի ոլորտներ են: Ցավոք, վերջին տարիներին ժամանակի սղության պատճառով համեմատաբար քիչ եմ նկարում եւ նվագում, սակայն գիրը երբեք չի զիջել իր տեղը, գրել չեմ դադարել երբեւէ:

– Եթե ցանկություն ունենանք Ձեր ոգեշնչման աղբյուրներին գտնել, որտե՞ղ փնտրենք:

– Ոգեշնչմանս աղբյուրներով թաթախված են իմ բանաստեղծությունները, գրքերը, մտքերը, իմ ամբողջ հեղինակային բլոգը, եւ բավական է մեկ անգամ մարդը հպվի այդ աշխարհին, կզգա այդ աղբյուրների վեհասքանչությունը: Ներշնչանքի անեզր աղբյուրներ են կինը, սերը, բնությունը…Ինձ մոտիկից ճանաչող մարդիկ գիտեն, որ ներշնչանքի աղբյուր կարող է լինել անգամ որեւէ զավեշտալի դրվագ, ասենք՝ թեկուզ տրանսպորտում, եւ դառնալ երգիծական որեւէ ստեղծագործության նյութ:

– Դուք ունեք տպագրված գրքեր, մի քանիսն էլ շուտով են լույս տեսնելու: Ստեղծագործում եք նաեւ համացանցային տիրույթում: Ո՞ր հարթակում է գրողն իրեն ավելի շատ «ձուկը՝ ջրում» զգում: Ի՞նչ առավելություններ ու թերություններ ունեն տպագիր ու առցանց գրականությունը:

– Կարծում եմ, որ գրողի համար յուրաքանչյուր հարթակ ինքնաարտահայտման հնարավորություն է, այլ հարց է, թե այդ հնարավորությունը ով ինչպես է օգտագործում: Ես ինձ հավասարապես «հարմար» եմ զգում թե՛ տպագիր գրքի հետ աշխատելիս, թե՛ համացանցային տիրույթում: Կարծում եմ՝ մտածող եւ իր միտքը գրող մարդը պետք է ներդաշնակորեն հավասարակշռի ավանդական, ժառանգաբար փոխանցվող մշակութային մտածելակերպը ժամանակակից մոտեցումների ու զարգացումների հետ: Արդի տեղեկատվական գործիքարանին տիրապետելու եւ այն գրագետ կերպով ու խելամտորեն օգտագործելու անհրաժեշտությունն այսօր նոր հորիզոն է գրողի համար: Ես, օրինակ, հաջողությամբ հրապարակել եմ մի քանի էլեկտրոնային գրքեր, որոնք շատ ավելի հասու են մեծամասնությանը:

– Դուք ինքներդ հայ նորագույն գրականություն կարդո՞ւմ եք:

– Կարդում եմ գրեթե ամեն բան, ինչ պատահում է՝ փորձելով ինքս ինձ համար առանձնացնել, հաճախ՝ ֆիլտրել հոգեհարազատն ու հետաքրքիրը: Երբ ասում եմ «կարդում եմ», դա վերաբերում է ոչ միայն տպագիր հրատարակություններին, գրքերին, այլեւ համացանցային նյութերին, ստեղծագործական աշխատանքներին, նույնիսկ՝ գրառումներին, ոմանց կիսարթուն մտքերին, երբ առաջին բանը, որ անում են՝ սեփական սոցցանցի էջը գրոհելն է: Մերօրյա գրականությունը նման է բազմագույն կտավի, որտեղ յուրաքանչյուր ստեղծագործող իր ուրույն գույնն է ներբերում այդ ներկապնակին: Գույն կա մնում է, գույն կա՝ մաքրվում: Կան շատ հաջողված ստեղծագործություններ եւ հետաքրքիր հեղինակներ, որոնք ուրույն ձեռագիր ունեն, կան եւ այնպիսիք, որոնք տարրական լեզվական չիմացությունը, խոսքի կուլտուրայի ակնհայտ արհամարհումը, լեզվամտածողական համակարգի խարխլումը, խոսքի շարահյուսության եւ տարրական ուղղագրության բռնաբարումը համարում են նորամուծություն, ոճ՝ կիսագրագետ, անփույթ, կոպիտ, երբեմն էլ զավեշտալի սխալներով շարադրանքը ներկայացնելով որպես «նոր խոսք»: Ամեն միտք էլ «արեւի տակ» տեղ գտնելու իրավունք ունի: Ի վերջո, այդպիսի ստեղծագործությունները մնայուն չեն, սակայն դրանց առկայությունն է, որ ստեղծում է ավելի լավը կերտելու մղում շատերի մոտ: Արարման այդ ճանապարհը դժվարին է: Սակայն ես համոզված եմ, որ դժվարություններն անցողիկ են, իսկ դրանց հաստատակամորեն ու հետեւողական կերպով հաղթահարման ճանապարհին ի հայտ եկող ձեռքբերումները` մնայուն ու հավերժ:

– Ձեր բազմաթիվ նյութեր նվիրված են բնությանը…

– Ինչ ինձ հիշում եմ՝ անսպառ սեր ու նվիրում ունեմ բնության նկատմամբ: Համոզված եմ, որ մարդը կարող է ապրել խաղաղության մեջ միայն, եթե ապրում է բնության հետ խաղաղ գոյակցությամբ եւ չի վնասում բնությանը, հետեւապես՝ նաեւ իրեն: Իմ նյութերը, գրքերը, ստեղծագործությունները սեր, գորովանք ու հոգածություն են քարոզում բնության նկատմամբ՝ փորձելով վեր հանել մարդ-բնություն ազնիվ ու խաղաղ հարաբերության կարեւորությունը: Ես իմ համեստ ջանքերը մշտապես ուղղում եմ դրան: Բնության մասին գրելը, բնապահպանական խնդիրներ արծարծելը ոչ թե սոսկ հարգանք է բնությանը, այլեւ ձգտում՝ նպաստելու մեր հասարակության մեջ էկոլոգիական գիտակցության ձեւավորմանն ու զարգացմանը: Բնասեր լինել, ունենալ էկոլոգիական գիտակցություն եւ կրել այդպիսի մշակույթ, չի նշանակում սոսկ խնամքով վերաբերմունք կենդանական ու բուսական աշխարհի նկատմամբ, այլեւ բարեկամեցություն, հանդուրժողականություն շրջակա միջավայրի նկատմամբ, սեր ու ներդաշնակություն մարդ-բնություն եւ մարդ-մարդ հարաբերություններում: Ունենալ էկոլոգիական գիտակցություն՝ նշանակում է կարողանալ անվնաս ու խաղաղ հարաբերվել թե՛ բնության, թե՛ շրջապատող մարդկանց եւ թե՛ ամբողջ աշխարհի հետ:

Զրուցեց Սյունե Սևադան

«Առավոտ» օրաթերթ 24.06.2014 

Ամբողջական հոդվածը կարող եք կարդալ այս հասցեով՝ http://www.aravot.am/2014/06/25/474077/

© 1998 – 2014 Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից

***

ԱՌԼԵՆ ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆԻ ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՓՈՐՁՈՒՄ ԵՆ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆԵԼ ՄԱՐԴՈՒ ՈՒ ԲՆՈՒԹՅԱՆ ԽԶՎԱԾ ԿԱՊԸ

«Արմենպրես» լրատվական գործակալություն, 2014 թ. հոկտեմբերի 20
(տես՝ https://arlenshah.wordpress.com/2014/10/20/my-interview-given-to-the-armenpress-news-agency/)

Երևանյան գրախանութներում ակնառու է արդի հայ գրողների աշխատանքների ավելացումը: Դրանցից շատերը պատկանում են երիտասարդ տաղանդավոր գրողների, սակայն հազվադեպ կարելի է հանդիպել վայրի բնությանը նվիրված աշխատանք: Երիտասարդ ստեղծագործող, բլոգեր Առլեն Շահվերդյանի «Լռության գինը» վերնագրված նոր` բնաճանաչողական, բնապահպանական եւ պատմամշակութային գիրքը` գեղարվեստական մատուցմամբ, նվիրված է կովկասյան ընձառյուծի պահպանության խնդրին: Սա երիտասարդ գրողի վեցերորդ գիրքն է: Առլենի համար ներշնչանքի աղբյուր են մարդ­բնություն փոխհարաբերություները: «Արմենպրես»­ ը ներկայացնում է հարցազրույց Առլեն Շահվերդյանի հետ:

– Ձեր նոր գիրքը, որը նվիրված է կովկասյան ընձառյուծին, վերնագրված է «Լռության գինը»: Ինչո՞ւ «լռություն» եւ ի՞նչ գին ենք վճարում այդ լռության համար այն դեպքում, երբ այսօր այդքան կարևոր է բարձրաձայնել առկա խնդիրների մասին և ոչ թե լռել:

– Վերնագիրն ինքնին խոսուն է, որովհետև գրքում գերիշխող է այն միտքը, որ շատ երևույթների նկատմամբ մեր լռության գինը հաճախ լինում է այս կամ այն կենդանատեսակի անհետացումը կամ մեկ ամբողջական էկոհամակարգի վերացումը: «Լռության գինը» վերնագիրն ընտրելիս ես փորձել եմ ընդգծել այն հանգամանքը, որ բնապահպանական խնդիրներից շատերը հաճախ պահանջում են այնպիսի ուշադրություն ու հոգածություն, որ հակառակ պարագայում մենք հնարավոր է իսպառ կորցնենք որևէ կենդանատեսակ: Տվյալ պարագայում կովկասյան ընձառյուծը որպես սիմպտոմատիկ օրինակ է, որովհետև մեր բնաշխարհում կովկասյան ընձառյուծից բացի, շատ կենդանատեսակներ կան, որոնք, իհարկե, ունեն հոգածության կարիք: Տվյալ դեպքում նաև նույն վերաբերմուքն է պատմամշակութային ժառանգության նկատմամբ:

– Հաշվի առնելով, որ ձեր նախորդ երկու գրքերն էլ էին նվիրված կատվազգիներին, ինչո՞ւ ընտրեցիք հենց ընձառյուծին:

– Դեռ փոքր տարիքից մեծ սեր ունեմ կենդանական աշխարհի նկատմամբ և առավելապես խոշոր կատուների, սա այն ոլորտն է, որտեղ բազմամյա ուսումնասիրությունների արդյուքում ծնվել են երկու գրքեր: Ըտրությունը կանգ առավ կովկասյան ընձառյուծի վրա` «WWF­Հայաստանի» կովկասյան ընձառյուծի պահպանման աշխատանքների առավել ընդգծման համար, և այս գիրքը նրանց հետ համագործակցության արգասիք դարձավ: Վերջին տասնամյակում չեմ հանդիպել բնությանը նվիրված գեղարվեստական գրքերի հրատարակությունների: Եվ այս գիրքը հետաքրքիր մոտեցում էր` գեղարվեստական սյուժեի մատուցման և այս կենդանատեսակի պահպանման ուղղությամբ տարվող աշխատանքների համադրմամբ:

– Փաստորեն Ձեր սերը կատվազգիների նկատմամբ չի սահմանափակվել վերոհիշյալ գրքերով, դուք նաև ստեղծել եք մանկական հեքիաթ` Լեո անունով զատիկի մասին: Ի՞նչ խորհուրդ կա այդ հեքիաթի մեջ:

– Հեքիաթում յուրաքանչյուր միջատի անվանումը, նրա ապրելակերպն ու կենսակերպը նկարագրված է գիտական ճշտությամբ, սակայն երեխաներին մատչելի ոճով: Քանի որ գիրքը ունի բնաճանաչողական հատկություն, երեխան կկարողանա ճիշտ տեղեկանալ կենդանիների մասին: Ես իմ բոլոր մանկական հեքիաթներում և վիպակներում փորձում եմ բնության և կենդանիների միջոցով արտահայտել որոշ երևույթներ, որոնք առկա են մարդկանց աշխարհում և փորձում եմ ասելիքը փոխանցել այնպես, որ այն ուսանելի լինի երեխաներին: Ինչու էր զատիկը փորձում գտնել իրեն՝ դա մի հետաքրքիր արկածներով լի վիպակ է, որտեղ, ի դեմս կենդանիների, փորձել եմ ներկայացնել այն, որ մարդուն պետք է ընդունել այնպիսին, ինչպիսին նա կա և որքան ուժ ու եռանդ է անհրաժեշտ յուրաքանչյուր մարդու` ձեռքբերում ունենալու համար: Զատիկին անվանել եմ Լեո, որի անունը գալիս է լեոպարդից, ինչը նշանակում է բծավոր, իսկ զատիկն ինքն էլ է բծավոր:

– Դուք նկատեցիք, որ վերջին տասնամյակում քիչ են տպագրվել բնությանը նվիրված գեղարվեստական աշխատություններ, Ձեր կարծիքով, ո՞րն է պատճառը:

– Մեծանուն Վախթանգ Անանյանից հետո վերջին տասնամյակներում բնությունը գեղագիտորեն ընկալելու և գեղարվեստորեն արտահայտելու օրինակներ ըստ էության չկան: Վերջին տասնամյակների ընթացքում թուլացել է մարդու ու բնության կապը, երբեմն նաև խզվել: Այսօր մարդիկ, շատ այլ խնդիրներով զբաղված լինելով կամ շատ այլ երևույթների ու խնդիրների վրա կենտրոնանալով, բնության նկատմամբ վերաբերմունքը մղել են հետին պլան: Դա մենք տեսնում ենք ամեն օր` շրջակա միջավայրի նկատմամբ մեր համերկրացիների վերաբերմունքից: Իմ գրքում նշել եմ, որ դա մարդ­բնություն ներդաշնակ հարաբերությունների խզումն է:

– Ձեր բլոգում դիտելով տպագրված և տպագրությանը պատրաստվող գրքերի ցանկը` աչքի է զարնում «Գարնանային ռեքվիեմ» անվանումով գիրքը: Ինչո՞ւ այդքան իրարամերժ հասկացություններով վերնագիր:

– «Գարնանային ռեքվիեմը» մի պատմվածք է, որը տեղ է գտել պատմվածքների համանուն ժողովածուի մեջ: Այնտեղ մանրամասն խոսվում է երկու պարադոքսալ երևույթների համադրման մասին: Այդ պատմվածքում, համադրելով կյանքի զարթոնքի և մայրամուտի հասկացությունները, փորձել եմ ցույց տալ, որ յուրաքանչյուր տխրության մեջ ավարտուն բան կա, որը բերում է նոր սկզբի, և յուրաքանչկուր սկիզբ ունի ավարտ: Փորձել եմ ցույց տալ այն փխրուն փոխհարաբերությունը, որն առկա է դրանց միջև:

Հարցազրույցը` Անահիտ Մինասյանի:

***

ՀԱՄԱՑԱՆՑԸ ՇԱՏ ԼԱՎ ԲԱՆ Է, ԲԱՅՑ ԱՅՆ ՉԻ ԲՈՒՐՈՒՄ. ԱՌԼԵՆ ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆ

«Gazeta.am» լրատվական գործակալություն, 2014 թ. հոկտեմբերի 20
(տես՝ https://arlenshah.wordpress.com/2014/10/20/my-interview-given-to-gazeta-am-news-website/)

Գրող, բլոգեր Առլեն Շահվերդյանը, ով սիրում է ստեղծագործել թե՛ չափածո և թե՛ արձակ ժանրերում, վերջերս հրատարակեց իր «Լռության գինը» գիրքը: Երիտասարդ ստեղծագործողի համար ոգեշնչման աղբյուրներ են սերը, բնությունը, կանայք, Հայաստանի տեսարժան վայրերը: Նրա ստեղծագործությունների առանցքում բնությունն է, բնապահպանական խնդիրներն ու կենդանիները: Սիրում է նաև նկարել բնության տեսարաններ:

Հաճախակի է լինում  բնության գրկում և կարծում է, որ գտնվելով ծառաշատ վայրում, բնության մեջ, լսելով թռչունների ձայնը՝ ոչ միայն հանգստանում ես, այլև լցվում ես  ներշնչանքով՝  նոր ստեղծագործություն արարելու համար:

Gazeta.am-ը զրուցել է Առլեն Շահվերդյանի հետ` վերջերս հրատարակած գրքի, նրա ստեղծագործությունների, նախասիրությունների և ապագա ծրագրերի մասին:

– Դուք գրում եք թե՛ արձակ և թե՛ չափածո ստեղծագործություններ: Ո՞րն է ավելի հեշտ ստացվում, և ո՞րն է ավելի հոգեհարազատ:

– Եվ՛ արձակ և՛ չափածո ժանրերում ստեղծագործելն ինձ համար հոգեհարազատ է: Բարեբախտաբար երկու դեպքում էլ մեծ սիրով ու հետաքրքրությամբ կարողանում եմ շարադրել միտքս և արտահայտել այն զգացողությունները, որոնք այդ պահին անհրաժեշտ է լինում հանձնել թղթին: Բանաստեղծությունները կարծես մտքի սուրհանդակներ լինեն, որոնք հանգավորված կերպով արտահայտում են այս կամ այն երևույթը կամ զգացողությունը: Արձակն ավելի երկար ու հետաքրքիր աշխատանք է սեփական մտքի հետ, որ փորձում ես շարադրել ավելի ընդարձակ նախադասությունների միջոցով, արտահայտել այն ամենն ինչը կուտակել ես և ցանկանում ես դուրս բերել: Երկու դեպքում էլ ինձ հավասարապես ազատ եմ զգում:

– Ովքե՞ր են Ձեր ընթերցողները:

– Բարեբախտաբար ընթերցողներն ընդգրկում են լայն շրջանակ, ընդ որում ինչպես մասնագիտական հետաքրքրությունների առումով, այնպես էլ՝ տարիքային: Ուրախությամբ պետք է նշեմ, որ բացի հայ ընթերցողից, արդեն շուրջ երեք տարի է մեծ ուշադրության եմ արժանանում արտասահմանցի ընթերցողների կողմից: Դրան խթան հանդիսացավ նաև այն, որ կայքս դարձրեցի երկլեզու՝ հայերեն և անգլերեն, որը հնարավորություն ստեղծեց, որպեսզի լսարանն ավելի մեծանա: Այս պահի դրությամբ ընթերցողներիս աշխարհագրությունը բավականին լայն է: Ասեմ, որ ես ինքս եմ թարգմանում նյութերս: Ուրախալին այն է, որ այն ինչ գրում եմ ու նաև թարգմանում ընկալելի է օտարազգի ընթերցողի համար: Բոլորովին վերջերս, երբ  իմ էլեկտրոնային բանաստեղծությունների գիրքը լույս ընծայվեց, այն լայն արձագանք գտավ հատկապես օտարազգի ընթերցողների կողմից, որոնք հաճելիորեն զարմացել էին հանգավորված, իրենց համար ընկալելի բանաստեղծություններ կարդալու մի մարդուց, որն այլ լեզվամտածողության կրող է և այլազգի է:

– Ի՞նչը կարող է ոգեշնչել երիտասարդ ստեղծագործողին:

– Շատ բան կարող է ոգեշնչել երիտասարդ ստեղծագործողին, եթե նա սիրում է կյանքը և սիրում է արտահայտել կյանքի գեղեցիկը: Ընդ որում ոչ միայն ընդունված չափորոշիչներով, այլ գեղեցիկն ամեն ինչում: Ինձ համար ոգեշնչման աղբյուրներ են սերը, բնությունը կանայք, այն լավն ու բարին, որոնք կան: Ցավոք, դրանք երբեմն իրենց տեղը զիջում են  ավելի բացասական երևույթներին, բայց  գրելով  լավի մասին, փորձում ես քո փոքրիկ, համեստ ներդրումն ունենալ՝ աշխարը մի փոքր լավը դարձնելու ուղղությամբ:

– Ձեր  ստեղծագործությունների հիմնական մասը նվիրված է բնությանը: Մտածել ե՞ք այլ թեմաներով ևս ստեղծագործելու մասին, և ո՞րը կլինի առաջինը:

– Իմ ստեղծագործությունների առանցքում բնությունն է, բնապահպանական խնդիրներն և բնությունը գեղարվեստորեն նկարագրելը: Ինձ համար պատիվ և ուրախություն է, որ այս ոլորտում ստեղծագործում եմ և ունեմ մի քանի  տպագրված գրքեր: Ցավոք, որքանով, որ ես ուսումնասիրել եմ, դաշտում բնության նկատմամբ գեղարվեստական ստեղծագործություններ գրող այլ հեղինակների չեմ հանդիպել: Գրում եմ ինձ հետաքրքրող թեմայի վերաբերյալ: Երբեք չեմ փորձել քաղաքական կամ այլ թեմաներով գրել: Ես ստեղծագործում եմ այն բնագավառում, այն թեմայի շուրջ, որն ինձ հոգեհարազատ է: Ես այդտեղ ինձ լավ եմ զգում, ազատ եմ զգում և մեծ նվիրումով եմ գործս անում: Ինչ վերաբերում է թեմաների ընտրությանը, իհարկե, կան ստեղծագործություններ, որոնք բացի բնությանն ու սիրուն նվիրվելով, այլ խնդիրներ են արծարծում: Շատ ունեմ բանաստեղծություններ հայրենասիրական բովանդակությամբ:

Ասեմ, որ իմ բոլոր ստեղծագործություններում ոչ միայն մարդ-բնություն ներդաշնակությունն է ներկայացված, այլ դրա առանցքում դրված է մարդ-մարդ  հարաբերությունները: Ինչու՞, որովհետև, եթե մարդն էգոլոգիապես գիտակից է, զարգացած է և խաղաղ ու ներդաշնակ հարաբերության մեջ է շրջապատող միջավայրի հետ, մարդը շատ հանդուրժող ու բարի կամեցող է նաև մարդկանց նկատմամբ:

– Այսօր գրագողությունը դարձել է սովորական երևույթ: Երբևէ նման դեպք Ձեզ հետ պատահել է և նման դեպքերում Ձեր քայլերը, վերաբերմունքը:

– Այսօր գրագողության հիմնական աղբյուրը համացանցն է: Ես ունեմ հետևյալ որդեգրած մոտեցումը՝ այն, ինչ տեղադրվում է համացանցում, առաջին հերթին հրատարակվում է և պարտադիր կերպով նաև գրանցվում՝ իր բոլոր օրինական ճանապարհներով, ակադեմիական պահանջներին համապատասխան: Անգամ, եթե դա էլեկտրոնային գիրք է, այն անց եմ կացնում բոլոր անհրաժեշտ փուլերով, որպեսզի այն համապատասխանի հեղինակային իրավունքի բոլոր պահանջներին: Միայն այդ դեպքում կարելի է ասել, որ հանրությանը  ներկայացնում ես մի բան, որը հեղինակային իրավունքի առումով պաշտպանված է: Իմ ընթերցողներն այնպիսի բարեշնորհ ու առաքինի մարդիկ են, որոնք երբևէ իրենց նման բան թույլ չեն տվել: Դա ուրախացնող և պարտավորեցնող է:

– Հաճախակի ե՞ք լինում բնության գրկում:

– Վերջերս նյութ էի հրապարակել այդ հարցադրմամբ՝ «Դուք հիշու՞մ եք, թե վերջին անգամ երբ եք եղել բնության գրկում, կամ ե՞րբ եք վերջին անգամ ոտաբոբիկ քայլել կանաչ խոտի վրայով»,  որն, ըստ իս, ուղիղ շփում է մայր հողի, երկրագնդի հետ: Այո՛, փորձում եմ օրվա ժամանակի որևէ հատված անպայման անցկացնել բնության գրկում:  Գտնվելով ծառաշատ վայրում, բնության մեջ, լսելով թռչունների ձայնը՝ ոչ միայն հանգստանում ես, այլև լցվում ես ներշնչանքով՝ նոր ստեղծագործություն արարելու համար:

– Ե՞րբ սկսեցիք ստեղծագործել:

– Դեռ դպրոցական տարիներից ստեղծագործում եմ: Շարադրություններս ուսուցիչները միշտ առանձնացնում էին՝ ասելով, որ այն շարադրություն չէ, այլ՝ արձակ ստեղծագործություն: Փոքր տարիքից շատ ակտիվ եմ եղել, հաճախել եմ տարբեր խմբակների: Անընդհատ ստեղծագործական վիճակների մեջ եմ եղել:

– Քանի՞ գիրք ունեք հրատարակած, և ե՞րբ է հրատարակվել առաջին գիրքը:

– Առաջին գիրքը լույս է տեսել 2008 թվականին, որը «Զատիկ Լեոն» մանկական վիպակն էր: Հատկանշական է, որ, լինելով մանկական վիպակ, նվիրված լինելով միջատների աշխարհին, իր մեջ պարունակում է գիտականորեն ճշգրիտ տեղեկույթ միջատների մասին, ինչն ուսանելի է ընթերցող մանկահասակ երեխաների համար: Գիրքը ազատ դրված է իմ հեղինակային բլոգում:

Մինչ այսօր արդեն հրապարակել եմ 4 հրատարակված, 3 էլեկտրոնային գիրք: Կարծում եմ, որ էլեկտրոնային գրքերի պատշաճ մակարդակով մշակումը և հրապարակումը նույնպես մեզանում նոր և հետաքրքիր երևույթ է:  Էլեկտրոնային գրքերը շատ ավելի լայն հասանելիություն են ունենում: Միշտ սիրում եմ կրկնել այս խոսքը՝ համացանցը շատ լավ բան է, բայց այն չի բուրում: Իսկ մենք ապրում ենք այնպիսի աշխարհում, որտեղ կան գույներ, բույրեր: Գիրքը և՛ գունեղ է,  և՛ բուրում է:

– Ձեր վերջին գիրքը՝ «Լռության գինը», ինչի մասին է:

– Գիրքը կոչվում է «Լռության գինը», այն հրատարակվել է Բնության համաշխարհային հիմնադրամի հայաստանյան մասնաճյուղի (WWF-Հայաստան) ֆինանսական աջակցությամբ և մասնագիտական խորհրդատվությամբ: Այն նվիրված է կովկասյան ընձառյուծին, նրա պահպանության խնդրում Բնության համաշխարհային հիմնադրամի հայաստանյան մասնաճուղի ձեռնարկվող քայլերին և մեր պատմամշակության կոթողներից մեկին՝ Ամբերդ ամրոցին:

Վերնագիրն ընդհանուր առմամբ  միավորում է այդ երկու արձակ պատմվածքները, որովհետև առանցքում հետևյալ միտքն է. «Շատ անգամ շատ երևույթների նկատմամբ մեր լռության գինը լինում է տվյալ կենդանատեսակի կամ կոթողի ոչնչացումը, անհետացումը»: Այս իմաստով փորձել եմ բերել երկու տարբեր ոլորտի օրինակներ և միավորել մեկ ընդհանուր վերնագրի տակ՝«Լռության գինը»:

Կովկասյան ընձառյուծի օրինակով փորձել եմ վեր հանել խիստ հազվագյուտ կենդանու պահպանության խնդիրը և դա պրոեկտել բնության մյուս ներկայացուցիչների վրա:

– Ապագայում ի՞նչ ծրագրեր կան:

– Խոսելով ստեղծագործական ծրագրերի մասին՝ ուզում եմ նշել, որ, վարելով հեղինակային բլոգ, անընդհատ գտնվում եմ ստեղծագործական վիճակում: Թեկուզ մեկ հրապարակում գրելն արդեն ստեղծագործական պրոցես է: Ինձ համար ներշնչանքի աղբյուր շատ հաճախ լինում է այցելությունը որևէ տեսարժան վայր: ՀՀ բնությունը և տեսարժան վայրերն այնքան ունիկալ են, այնքան գեղեցիկ, որ անընդհատ կարող են ներշնչանքի աբյուր հանդիսանալ:

Առաջիկա ծրագրերում ունեմ հրատարակվելիք գիրք, որը պատրաստ է «Գարնանային ռեքվիեմ» վերնագրով և հույս ունեմ, որ այն կտպագրվի: Պատրաստել եմ էլեկտրոնային նոր գիրք և արդեն սկսել եմ աշխատանք նոր պատմվածքի վրա, որը  նկարագրությունն է Լոռվա մարզ կատարած իմ վերջին այցելության:

Հարցազրույցը վարեց Դուսյա Ղազարյանը:

***

ՊԱՏՄՎԱԾՔԸ ՍԻՐՈ, ԿՅԱՆՔԻ և ՄԱՀՎԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՀԵՂԻՆԱԿԻ ՄՏՈՐՈՒՄՆԵՐԻ ԱՐԳԱՍԻՔՆ Է. ՀՐԱՊԱՐԱԿՎԵԼ Է ԱՌԼԵՆ ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆԻ «ԱՊՐՈՒՄԱԿՑՈՒՄ» ԷԼԵԿՏՐՈՆԱՅԻՆ ԳԻՐՔԸ

ՄԱՄՈՒԼ.am լրատվական գործակալություն, 2015 թ. օգոստոսի 13
(տես՝ http://mamul.am/am/news/70999)

Հրապարակվել է Առլեն Շահվերդյանի էլեկտրոնային նոր գիրքը՝ «Ապրումակցում» վերնագրով: Պատմվածքը սիրո, կյանքի և մահվան վերաբերյալ հեղինակի մտորումների արգասիքն է: Գրքում արծարծվող թեմաներն են դիակիզման անթույլատրելիությունը և ապրումակցման երևույթի կարևորումը:

ՄԱՄՈՒԼ.am-ի թղթակցի հետ զրույցում գրող, արձակագիր Առլեն Շահվերդյանն ասաց, որ ստեղծագործում է պատանեկան հասակից: Հիմնականում գրում է չափածո և արձակ: «Ինձ համար նախընտրելի թեմաներն են սերը, բնությունը, կինը, մարդ-բնություն, մարդ-մարդ հարաբերությունները: Ստեղծագործելու համար միշտ գտնում եմ ժամանակ և ներշնչանք»,- անկեղծացավ գրողը:

«Արդեն հրատարակել եմ տպագիր 4 և էլեկտրոնային 7 գիրք: Ժամանակի տեղեկատվական գործիքարանի օգտագործմամբ գրքերս լայն տարածում են գտնում ինչպես հայ, այնպես էլ արտասահմանցի ընթերցողների շրջանում»,- ասաց հեղինակը:

Նյութը պատրաստեց Անի Մնացականյանը:

__________________________________

ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈ՛ՒՆ. Սույն գրական բլոգի հեղինակային իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ
Սույն բլոգ-կայքի հեղինակային իրավունքները պատկանում են դրա հեղինակին՝
Առլեն Շահվերդյանին: Բլոգում տեղ գտած նյութերը պաշտպանված են Հեղինակային իրավունքով: Մեջբերումներ անելիս հղումը arlenshah.wordpress.com-ին պարտադիր է: Հեղինակային հոդվածների, գրառումների, լուսանկարների մասնակի կամ ամբողջական վերարտադրությունն այլ կայքերում կամ զանգվածային լրատվամիջոցներում առանց arlenshah.wordpress.com-ին հղման արգելվում է:

Գրական բլոգ | Ֆեյսբուք | Թվիթեր | Յութուբ
Առլեն Շահվերդյանի գրական բլոգ. «Տոն, որը միշտ քեզ հետ է»,- Էռնեստ Հեմինգուեյ
__________________________________

ATTENTION! About this Literary Blog Copyright Protection
Arlen Shahverdyan, the Author of this Blog possesses its Copyright. All the materials of this blog are Copyright protected. When quoting, the reference (link) to arlenshah.wordpress.com is compulsory. The partial or complete reproduction of the Author’s articles, posts or photos in other sites or Mass Media is prohibited without the reference to arlenshah.wordpress.com.

Literary blog | Facebook | Twitter | Youtube
Arlen Shahverdyan’s literary blog: “A moveable feast”,- Ernest Hemingway

Save the Planet Earth*
Մի տպեք այս էջն առանց անհրաժեշտության, մտածեք շրջակա միջավայրի մասին
Do not print out this page without need – think about the Environment

Բարի գալուստ Առլեն Շահվերդյանի գրական բլոգ / Welcome to Arlen Shahverdyan’s Literary Blog

Այցելություններ աշխարհից / Visits from the world

free counters

Էջադիտումները՝ սկսած 2011 թ. ապրիլից / Pageviews since April, 2011

  • 555,776 այցելություն / visit
%d bloggers like this: