Առլեն Շահվերդյանի գրական բլոգ

Home » Հայք / Armenia » «Արշավականներ» հայրենագիտական ակումբ. ճանաչողական արշավից մինչև ոգեղենության հաղթարշավ

«Արշավականներ» հայրենագիտական ակումբ. ճանաչողական արշավից մինչև ոգեղենության հաղթարշավ

Սիրելի՛ բարեկամներ, իմ խորին համոզմամբ` յուրաքանչյուր մարդ ուժեղ ու համարձակ, լիարժեք երջանիկ ու իր ներաշխարհում` խաղաղ կյանքով ապրում է միայն սեփական Հայրենիքում, հայրենի հողի վրա: Օտարության մեջ, կյանքի ամենաբարեկեցիկ պայմանների առկայության պարագայում անգամ, սեփական հողի, սեփական բնօրրանի զգացողության բացակայության պատճառով վաղ թե ուշ մի օր իրեն զգացնել է տալիս օտար լինելու հանգամանքը, ինչը անպայմանորեն ստիպում է կարոտած ու տխրածոր աչքերով նայել հորիզոնին, հիշել Հայրենիքը, պատկերացնել այն, խոսել նրա մասին, հետաքրքրվել նրանով, հայացքով փորձել գտնել Հայրենիքը հիշեցնող որևէ մասունք կամ էլ որևէ հայրենակցի: Հենց այդ ժամանակ Հայրենիքն հիշեցնող նույնիսկ ամենաաննշան թվացող մանրուքները  սրտի խորքում ձեռք են բերում զգալի կամ մեծ կարևորություն: Հայրենիքից հեռու Հայրենիքի կարոտով ապրող մարդը կամաց-կամաց մեռնում է իր ներսում: Շատերին Հայրենիքը վերացական կատեգորիա է թվում, հայրենասիրությունը` դատարկաբանություն, շատերը իրենց ներսում կփորձեն հակառակեն, թե «Հայրենիք» կոչվող հողն ու ջուրը չէ, որ ապրեցնում են, երջանկացնում մարդուն, և պետք է ձգտել լավ ապրել, թեկուզ` օտարության մեջ: Սա թյուրընկալում է, ավելին` մոլորություն: Օտարության մեջ, օտար հասարակությանը ամենահաջող ինտեգրման պարագայում անգամ, միևնույն է, ոչինչ չի փոխարինում սեփականին, նրան, ինչ քոնն է` իր լավ ու վատ կողմերով: Բավական է, ասենք, որևէ օտարերկրյա զբոսաշրջությունից Երևան վերադառնալիս (լինի դա ինքնաթիռի վայրէջքի պահին թե մեկ ուրիշ դեպքում) զգաք, թե ինչ է կատարվում Ձեր հոգում: Մեկի մոտ դա դրսևորվում է արագացող շնչառությամբ, խիստ հուզական կերպով, ներքին կարոտախեղդ ալեկոծությամբ, իսկ մյուսի մոտ դա շա՜տ հանգիստ, խաղաղ և ենթագիտակցական մակարդակում` ինքնավստահության վերագտման մի վիճակ է, որն ընդամենը կոչվում է այսպես. «Եկա ՏՈՒՆ»:

Այո՛, Հայրենիքը դա տունն է: Դա ոչ թե միայն հողն ու ջուրն են, որքան էլ որ զուլալ ու սիրելի են դրանք, այլ ի վերուստ մեզ տրված ու ի վերուստ կանխորոշված մեր կեցավայրն է, պատմական բնօրրանի մեզ պատկանող այն անգին հատվածը, Երկիր մոլորակի մեր գողտրիկ անկյունը, այն անգնահատելի տարածությունը, որը ոչ այլ ինչ է, քան տուն, մեր տունը:

Հիմա այն մասին, թե ինչպես ենք վերաբերվում մենք այս տանը: Ցավոք սրտի, սակայն հաճախ մենք ոչ միայն անթույլատրելիորեն անտարբեր ենք մեր իսկ տան նկատմամբ, այլև ընդգծված կերպով օտարի պես ենք մեզ պահում: Սեփական տունը, իսկ լայն իմաստով` Հայրենիքը պետք է պահել անառիկ, ապահով, անվտանգ, մաքուր, որպեսզի այդ ընդհանուր տանը սիրով ապրել ու արարել ուզենան բոլորը: Մինչդեռ մենք, ցավոք, հաճախ ոչ միայն մաքուր չենք պահում այն, այլև ջանք անգամ չենք գործադրում Հայրենիքը լիարժեք կերպով ճանաչելու, այն ավելի շատ իմանալու, գնահատելու ուղղությամբ: Մեր Հայրենիքը չքնաղ մի օրրան է, որը լի է բազում հրաշագեղություններով ու անկրկնելի հարստություններով` ինչպես բնական, այնպես էլ պատմամշակութային: Եվ ահա, փոխանակ փորձենք ավելին իմանալ Հայրենիքի մասին, ավելի մոտիկից ճանաչել այն, ավելի մոտ լինել նրան, մենք, հակառակը, հաճախ արագ հավաքում ենք մեր իրերն ու լքում նույն այդ Հայրենիքը` ուրիշի Հայրենիքում մշտապես դեգերելով ու փորձելով գտնել մերը` ուրիշում: Սիրելինե՛րս, ուրիշի Հայրենիքը սիրելի ու գնահատելի է ուրիշի համար, դա իրենն է: Եկեք նախ մենք մերը ճանաչենք, իմանանք, գնահատենք: Երբեք չի կարելի թերագնահատել ուրիշինը, պետք է մշտապես ուսումնասիրել ու գնահատել, սակայն երբեք չի կարելի նաև թերագնահատել մերը, այն սիրելի տունը, որը բոլորս կառուցում ենք, ամեն մեկս` մեր չափով: Չէ՞ որ մերը նույնպես մշտապես ունի ուշադրության, սիրո և հոգածության, խնամքի ու հոգատարության կարիք: 

Սեփական Հայրենիքի ճանաչման ճանապարհին մեզանից յուրաքանչյուրն իր համար ամեն անգամ անում է որևէ նոր, անսպասելի բացահայտում: Հաճախ այդ բացահայտումները զգալի ազդեցություն են ունենում մեր աշխարհընալման, Հայրենիքի վերագնահատման ու վերարժեվորման գործընթացքում: Հաճախ էլ հաճելի բացահայտումների այդ համախումբը ստիպում է մեզ ոչ միայն նոր հայացք գցել մեր սեփական տան վրա, այլև ամուր ճանկերով կառչել մեր հողից, մեր Հայրենիքից` գիտակցելով, թե որքան գեղեցիկ, դյութիչ ու կախարդող է այն:

2011 թվականին ես առիթ ունեցա ինձ շատ հարազատ ու սիրելի մարդկանց ընկերակցությամբ լինելու մեր Հայրենիքի մի քանի տեսարժան վայրերում, որտեղ նախկինում կամ չէի եղել, կամ էլ վերջին անգամ այցելել էի շատ վաղուց: Մեկը մյուսից հետաքրքիր ուղևորություններ էին դրանք: Եղանք չքնաղ Խոր Վիրապում, Նորավանքում, որը ցնցեց իր նրբակերտությամբ ու գողտրիկությամբ, այցելեցինք Օշական,  Ձորափ, Տեղեր, Օրգով, Աղցք, Ամբերդ: Ոչ պակաս հետաքրքիր ու նորովի այցելություն ունեցանք նաև նույն Գառնի և Գեղարդ: Այդ հիշարժան ու ճանաչողական այցելությունները մեծապես փոխեցին անգամ իմ պատկերացումները սեփականի նկատմամբ: Ինձ ճանաչողները հաճախ են նշում, որ ունեմ ստեղծագործական անսահման երևակայություն: Սակայն ամենավառ ու անեզր երևակայությամբ օժտված լինելու դեպքում անգամ, միևնույն է, Մայր Բնության «երևակայությամբ» կերտված բնական «կոթողները» ամեն անգամ ստիպում են հիացական հայացքով գամվել տեղում, զմայլվել դրանցով, զգալ սեփական շնչառության արագացումը և հերթական անգամ վերաիմաստավորել այն, ինչ ունենք ու պիտի պահպանենք: Եթե այս ամենին հավելեմ նաև այն, թե ինչպիսի ձեռակերտ կոթողներով, պատմամշակութային հինավուրց հուշարձաններով ու կառույցներով է զարդարված մեր առանց այդ էլ զարդարուն Հայրենիքը, ապա պարզ է դառնում, որ մենք դեռ շատ բան ունենք բացահայտելու մեր ՏԱՆԸ, այն տանը, որը բոլորինս է, որը հաճախ այնքան սովորական է թվում մեզ, որ երբեմն, ցավոք, անտեսվում է մեր կողմից:

Այս համատեքստում Հայրենիքի ճանաչմանն ուղղված ցանկացած ձեռնարկ, քայլ, միջոցառում ողջունելի է, ցանկացած նմանատիպ նպատակ` օրինակելի ու արդարացված: Մերօրյա երիտասարդության մի զգալի մասը, ցավոք, հեռու է ոչ միայն սեփական Հայրենիքը, այն է` սեփական տունը ճանաչելու ցանկությունից, այլև խիստ ցածր է նրա ինքնաճանաչողության մակարդակը: Այդպիսի երիտասարդից, որը ոչ թե սեփական Հայրենիքի տեղը չգիտի քարտեզի վրա, այլ անգամ չի իմանում, թե ինչ ասել է քարտեզ, դժվար է սպասել վեհ գաղափարներին հետևելու ձգտում կամ էլ Հայրենիքը ճանաչելու ազնիվ մղում: Սակայն, բարեբախտաբար, այդպիսի երիտասարդները քիչ են, ավելի շատ են նրանք, ովքեր ոչ միայն ձգտում են բացահայտել, ճանաչել, իմանալ Հայրենիքը, այլև իսկապես սիրում են այն, ինչ ճանաչում են ու ամեն անգամ բացահայտում: Իմ այս հոդվածում նկատելի է մեծ ոգևությունս ու ներշնչանքս, քանի որ անչափ ուրախանում եմ հենց այդ հանգամաքով. հրաշալի է, որ մեզանում կա մեր հասարակության կորիզը կազմող ակտիվ, մտքով, ոգով և մարմնով առողջ երիտասարդություն: Իմ այս հոդվածը գնահատանքի անկեղծ արտահայտություն է այդպիսի երիտասարդության հասցեին: Հենց նրանց վրա է հիմնվում Հայրենիքը, նրանք են սեփական տունը ազնվորեն սիրող ու դրան անվերապահորեն նվիրված այն առաջամարտիկները, ովքեր հասարակության կատալիզատոր են, սեփական երկրի նկատմամբ վերաբերմունքի ձևավորման օրինակ, սեփական Հայրենիքը ճանաչելու և պահպանելու մշակույթի կրողներ ու զարգացնողներ:

Իսկ Հայրենիքը ճանաչում են տեսնելով այն, քայլելով այնտեղ, որտեղ չես եղել, զգալով Հայրենի բնության այն բույրը, որով նախկինում թոքերդ չէին լցվել, շոշափելով այն քարը, որը նախկինում չէիր տեսել, անցնելով այն արահետով, որը կարծես հենց քեզ համար էր որպես կածան գծել Անտառը, նստելով հենց այն ծառի ստվերում, որը կարծես քեզ համար էր պարզել իր ճյուղերը, հագեցնելով ծարավը հենց այն քաղցրահամ աղբյուրից, որը կարծես ժպտում է` տեսնելով քեզ:

Հայրենիքի ճանաչման հարցում ուշագրավ է մի ակումբի գործունեություն, որի մասին պատվի ունեմ անդրադառնալու իմ այս հատուկ հոդվածով: Խոսքը «Արշավականներ» հայրենագիտական ակումբի մասին է, որը մեծ մասսայականություն է վայելում երիտասարդության շրջանում` լինելով բնապահպանական, բնաճանաչողական ընդգրկում ունեցող մի ողջունելի և ուրույն շարժում, երիտասարդական ոգու ու եռանդի, անսպառ էնտուզիազմի և նպատակասլացության յուրօրինակ ու հաջող համադրություն:

«Արշավականներ» հայրենագիտական ակումբը հիմնադրվել է 2008 թվականի մայիսի 12-ին: Մինչ օրս կազմակերպվել է մոտ 120 արշավ, որոնց մասնակցել են 1000-ից ավելի երիտասարդներ: Հետաքրքիր ու հիշարժան այս արշավների շնորհիվ հայ երիտասարդը հնարավորություն է ստանում ճանաչելու իր Հայրենիքը, առնչվելու հայոց պատմությանն ու մշակույթին: Ինչպես նշեցի` այսօր կա դրա կարիքը, քանի որ հաճախ հայ երիտասարդները լավ չեն ճանաչում մեր երկիրը, ինչի հետևանքով էլ արմատավորվում է անտարբերությունը, խորանում է հետաքրքրության բացակայությունը: 

Հատկանշական է, որ ակումբի կողմից նախանշվող երթուղիները խիստ բազմազան են: Ավելին. ակումբի մասնակիցները 2008 թվականից ի վեր այցելել են Հայաստանի բոլոր մարզերը, 6 անգամ ուսումնասիրել են Արցախի գանձերը, հաղթահարել են մի քանի լեռնագագաթներ (Արագած, Խուստուփ, Արա, Հատիս): Ուրախ ու հոգեթով միջավայր ունեցող ակումբի անդամները ամենատարբեր մասնագիտությունների տեր մարդիկ են, որոնց միավորում է սերը Հայրենիքի նկատմամբ, այն բացահայտելու և պարզապես գաղափարակից ընկերների հետ շփվելու ազնիվ ցանկությունը: Նույնքան ազնիվ ու բարյացկամ մթնոլորտը, որն իշխում է ակումբում, մասնակիցներին փոխանցում է դրական անսպառ լիցքեր, և նրանք ամեն անգամ մեծ ջերմեռանդությամբ ու նվիրումով են տրվում Հայրենիքը բացահայտելու հերթական հետաքրքիր արշավին: Դրանք, ի դեպ, օգտակար են ոչ միայն յուրաքանչյուր մասնակցի անհատական ինքնազարգացման առումով, այլև էականորեն նպաստում են հայ երիտասարդության մեջ հայրենասիրության, բնաճանաչողության ձևավորման ու զարգացման գործին:

Ակումբի նպատակը հստակ է. լիարժեք կերպով ուսումնասիրել հայկական ճարտարապետության և մշակույթի կոթողները, ծանոթանալ հաճախ մոռացության մատնված ազգային ավանդույթներին, ձևավորել և զարգացնել ուրույն արշավական մշակույթ և այս ամենին հաղորդակից դարձնել հայ երիտասարդներին:

Հատուկ ուզում եմ ուշադրություն հրավիրել արշավական մշակույթի ձևավորման կարևորության հարցի վրա: Այս բնագավառը մեզանում, թեև իր ունեցած որոշակի ավանդույթներին, միևնույն է, գտնվում է զարգացման ու կատարելագործման փուլում, և որքան շատ լինեն այսօրինակ ակումբներն ու ընկերակցությունները, այնքան ոլորտն ավելի արագ կբյուրեղացվի ու կզարգանա: Անշուշտ, այս իմաստով «Արշավականներ» հայրենագիտական ակումբն ունի ոլորտի զարգացման հարցում իր զգալի ներբերումն ու խիստ օգտավետ ավանդը: Ակումբի դռները բաց են բոլոր արշավասեր և հայրենասեր երիտասարդների առջև: Ավելին. համոզված եմ, որ Ձեզանից շատերն հիմա համակվեցին արշավի դուրս գալու, Հայրենիքը ավելի մոտիկից ճանաչելու տրամադրությամբ: Ի դեպ, առաջարկում եմ այցելել նաև «Արշավականներ» հայրենագիտական ակումբի Ֆեյսբուքյան էջը:  

Նշեմ, որ 2011 թվականից գործում է «Արշավականներ» հայրենագիտական ակումբի պաշտոնական կայքը` հավակնելով դառնալ այս բնագավառի լավագույն կայքերից մեկը: Այստեղ ամենշաբաթյա պարբերությամբ տեղադրվում են ակումբի արշավների և մյուս իրադարձությունների ֆոտո հաշվետվությունները: Բնական է, որ պարտադիր չէ մասնակցել արշավներին՝ կայքի ամենօրյա այցելուն լինելու համար: Կայքը կարող է դառնալ յուրաքանչյուր այցելուի յուրօրինակ գրադարանը, քանի որ այստեղ կարելի է գտնել բազմաթիվ հետաքրքրաշարժ նյութեր ու նորություններ արշավների, հայ ճարտարապետության, պատմության, մշակույթի և, առհասարակ, հայի ու հայկականի մասին, իսկ կայքի բովանդակային հարստացման աշխատանքներն անընդհատ շարունակվում են:

Ես պատիվ ունեմ նշելու, որ 2012 թվականի մայիսի 15-ին ակումբի պաշտոնակայքում հատուկ հոդված տեղադրվեց «Ապրելու իրավունք» գրքիս մասին: Ուրախ եմ, որ ակումբի կայքի հարուստ գրադարանը համալրվել է նաև իմ գրքի մասին այդ ուշագրավ անդրադարձով (Կարդա այդ հոդվածը):

«Արշավականներ» հայրենագիտական ակումբը, իր անցած ողջունելի ու օրինակելի ուղիով հանդերձ, դեռ շատ անելիքներ ունի ոլորտի զարգացման գործում: Չ՞է որ յուրաքանչյուր արշավն անմոռաց տպավորությունների և հայրենագիտական բացահայտումների համախումբ և ճանաչելիության խորացման օգտակար գործընթաց չէ միայն, այլև ամեն անգամ ամրագրում է ևս մեկ հաջող քայլ առաջ` դեպի այս ոլորտի զարգացումը: Եվ ուրեմն ողջունելի, խրախուսելի ու օրինակելի է «Արշավականներ» հայրենագիտական ակումբի և նմանատիպ այլ ընկերակցությունների, բնապահպանական շարժումների ու անհատ բնապահպանների գործունեությունը մեր երկրում: Այն, ինչը նպաստում է հայ երիտասարդի հոգեկերտվածքի ձևավորմանը, այն ինչն իր բարերար ազդեցությունն է ունենում երիտասարդական ոգու կերտմանն ու արտահայտմանը: Իսկ այդ ոգին, այդ էներգիան անսպառ են, ինչպես որ անսպառ են արշավի ելած մասնակիցների եռանդն ու ջիղը:

Սիրելի՛ բարեկամներ, ես երազում եմ այն օրվա մասին, երբ մի օր մեզանում տոնենք ոգեղենության հաղթանակը, այն հաղթանակը,  երբ գրագետ, բանիմաց, կիրթ ու նպատակասլաց, աշխատասեր ու ազնիվ, ինտելիգենտ ու ինտելեկտուալ, բնասեր ու բնապահպան երիտասարդի, մարդու ու քաղաքացու կերպարը լինի օրինակ: Երազում եմ այն օրվա մասին, երբ օրվա հերոսը լինի ոչ թե տգետ ու բիրտ, անտաշ ու հագահիգիենիկ, այլ բարեկիրթ ու բարեշնորհ մարդը, ոչ թե բանջարաբոստանային կուլտուրա կամ էլ պալար հիշեցնող աննպատակ երիտասարդը, այլ նպատակասլացն ու այս կյանքում իր խոսքն ասել ձգտողը: Երազում եմ այն օրվա մասին, երբ իշխեն ոչ թե զոռբայությունը, այլ ազնիվ համառությունն ու սեփական ճշմարտացիության և համոզմունքների մեջ վստահությունն ու այդ համոզմունքները հիմնավորելու և հաստատելու կարողությունը, մշակույթը: Իմ երազանքի օրն է այն օրը, երբ սերն ու հոգածությունը Բնության ու Հայրենիքի նկատմամբ տոնի պես իշխեն մեր հոգիներում, իսկ արշավներն ու բնաճանաչողությանը, Հայրենիքի պատմամշակութային գանձերի բացահայտմանն ուղղված ցանկացած ուրիշ ձեռնարկումները դառնան այդ տոնի ապահովման գրավականը, տոնական տրամադրության լավագույն մարմնավորումները: Երազում եմ, որ սերը Բնության ու Հայրենիքի նկատմամբ դառնա ոչ թե մոդայիկ զբաղմունք, այլ ԿԵՆՍԱՁԵՎ, մարդու էության ձևավորման կանխորոշիչ: Երազում եմ, որ մատաղ սերնդի համար օրինակ լինեն ոչ թե իրենց կյանքն աննպատակ սպառող մարդիկ, քրեական հեղինակությունները և կամ տգիտության ու միջակության մարմնավորումները, այլ իր գունազգացողությամբ աչք շոյող գեղանկարիչը, բեմահարթակին իր վիրտուոզ նվագով հիացնող ջութակահարը, ծառը ջրող այգեպանը, սերունդ կրթող ուսուցիչը, կռունկավարն ու բանվորը, գիտնականն ու սպորտսմենը, գրողն ու մտավորականը, ուսապարկը ուսին ճամփա ընկած ու հայրենի եզերքներն հափշտակությամբ ու ոգևորությամբ ուսումնասիրող արշավականը: Գալո՛ւ է այդ օրը, ազնվության, հայրենասիրության ու ոգեղենության, արդարության ու Բնության հետ ներդաշնակության այդ սպասված ու խաղաղ օրը: Սակայն այդ խաղաղությանն ու ներդաշնակությանը հասնելու համար նախ յուրաքանչյուրս պիտի ապրենք մեր ներքին ալեկոծ «հեղափոխությունը», անցնենք ինքնակրթման, ինքնազարգացման ու ինքնամաքրման մեր ուրույն և դժվարին «արշավը», ինչից հետո միայն անպայման մի օր կարձանագրենք ու կտոնենք ազգային զարթոնքի և ոգեղենության հաղթարշավը:
© Առլեն Շահվերդյան, 15-16.05.2012

Դրվագներ արշավից (աղբյուըր` http://www.arshavakanner.am/)`


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Բարի գալուստ Առլեն Շահվերդյանի գրական բլոգ / Welcome to Arlen Shahverdyan’s Literary Blog

Քաղաքական գիտության Հայաստանի ասոցիացիա / Political Science Association of Armenia

«OnlineRadio.am» կայք / “OnlineRadio.am” website

«ԿՐԹԱՐԱՆ ՍՈՆԱ» / ”Sona” center

Արսինե Շահվերդյանի բլոգը / Arsine Shahverdyan’s Blog

Բոլոր գրքերս՝ մեկ էջում / All my books on one page

WWF-Հայաստան / WWF-Armenia

Բացառիկ գիրք առյուծի մասին / A unique book about lion

«Ապրելու իրավունքը»՝ Կոնգրեսում / The “Right to Live” in Congress

Հարցազրույցներ և տեսանյութեր / Interviews and Reportages

Կանայք՝ ներշնչանքի աղբյուր / Women as a source of inspiration

Արմեն Մխեյանի բլոգը / Armen Mkheyan’s blog

«Առողջ սիրտ» կայքը / The website “Healthy Heart”

Այցելություններ / Visits

Այցելություններ աշխարհից / Visits from the world

free counters

Էջադիտումները՝ սկսած 2011 թ. ապրիլից / Pageviews since April, 2011

  • 556,205 այցելություն / visit

Բլոգի հեղինակային իրավունքները պաշտպանված են, 2016 / The Blog is copyright protected. All Rights Reserved, 2016

Copyrighted.com Registered & Protected 
ZOTR-BKDE-G1F0-3INY
%d bloggers like this: