Առլեն Շահվերդյանի գրական բլոգ

Home » Վայրի բնություն / Wildlife » Թռչկանի ջրվեժի ձայնից էլ բա՛րձր…

Թռչկանի ջրվեժի ձայնից էլ բա՛րձր…

Սիրելի՛ բարեկամներ, բազմամյա անտարբերության դրսևորումներից հետո մեր հասարակության մեջ վերջապե՛ս գրանցվում է այն միտումը, որ հասարակությունը և, հատկապես` դրա բնասեր ու բնապահպան հատվածը, անտարբեր չի մնում բնությունը անխնա ու անխոհեմ կերպով շահագործելու, այն ակնհայտորեն վնասելու քայլերին:

Այսօր լրագրողների հետ հանդիպեցին «Պահպանենք Թռչկանի ջրվեժը» նախաձեռնության հեղինակներն ու բնապահպանները: Հանդիպումը լուսաբանվեց ԶԼՄ-ների կողմից: Ես այս ընթացքում ուշադիր հետևել եմ բարձրացված հարցի ընթացքին ու բոլոր զարգացումներին և իմ հոգու պարտքը համարեցի առանձին այս հոդվածքով անդրադառնալ Թռչկանի խնդրին և այս խնդրի լուծման հարցում գրանցված ակնհայտ, շոշափելի և ոգևորիչ հաջողություններին:

Նախ ներկայացնեմ մի քանի լրատվական անդրադարձ: «Այս անգամ հանդիպումը, ինչպես բանախոսներն են ասել, առաջին հաղթանակից հետո էր: Նախաձեռնության ակտիվիստներին հաջողվել է դադարեցնել Թռչկանում ՀԷԿ կառուցելու ծրագիրը: Հանրապետության նախագահի հանձնարարականով ջրվեժին հատուկ պահպանվող տարածքի կարգավիճակ է տրվել, ինչը նշանակում է, որ Թռչկանի տարածքում ցանկացած գործունեություն պետք է պայմանավորվի նրա անձնագրով: Խնդիրն այն է, սակայն, որ այս ջրվեժը անձնագիր չունի: Ու հենց դա է պատճառը, որ այսօր հրարավոր չէ հստակ որոշել ինչ կարգավիճակ տալ Թռչկանին` արգելոցի, արգելավայրի, թե ազգային պարկի: Բնապահպանության նախարարությունում խոստացել են առաջիկա մեկ տարում լուծել այդ խնդիրը: Բնապահպաններն ու ակտիվիստները պահանջում են անձնագրավորման աշխատանքներին ներգրավվել նաև իրենց»,-նշվում է «http://www.shanttv.com» կայքում զետեղված տեսանյութում:

««Թռչկանի ջրվեժը կարծես փրկված է, բայց մեր անելիքները դեռ շատ են: Մեր միսիան ավարտված է այնքանով, որ մեր վրանային ավանի երիտասարդ բնակիչները վերադարձել են Երևան, բայց Թռչկանում և, ընդհանրապես, բնապահպանական ոլորտում անելիքները շատ են, և մենք կշարունակենք գործել տասնապատիկ եռանդով», – այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասել է «Պահպանենք Թռչկանի ջրվեժը» նախաձեռնող խմբի անդամ Արման Վերմիշյանը», – նշվում է «Թերթ.am» լրատվական գործակալության կայքում զետեղված հոդվածում:

«Համապատասխան կառույցների հետ համակարգելով այս հարցը` մենք կսկսենք այնտեղ անտառվերականգնման աշխատանքներ, որը կնապաստի սողանքների ինչ-որ չափով պահպանությանը և, իհարկե, այնտեղի կենսաբազմազանության պահպանությանը», -հանդիպման ժամանակ ասել է Բնության համաշխարհային հիմնադրամի հայաստանյան մասնաճյուղի (WWF Armenia) տնօրեն Կարեն Մանվելյանը»: Այս մասին նշվում է «http://news.armeniatv.com» կայքում զետեղված տեսանյութումWWF հայաստանյան մասնաճյուղի գործունեությանը ծանոթացեք նաև մասնաճյուղի պաշտոնական կայքում: Հավելեմ, որ մասնաճյուղի բնապահպանական շնորհակալ գործունեությանը ես ժամանակին անդրադարձել եմ նաև կովկասյան ընձառյուծի մասին պատմող «Նրանք անհետացման եզրին են…» վերնագրով հրապարակմանս մեջ:   

Ի մի բերելով այս հրապարակումները` ես ուզում եմ անդրադառնալ Թռչկանի հարցի մեկ այլ շատ կարևոր ասպեկտի: Վերջապե՛ս մեր հասարակության մեջ նկատելի են քաղաքացիական գիտակցության հասունացման, զարգացման ու հետզհետե կայացման սաղմեր: Չէ՞ որ եթե Թռչկանի փրկության օրինակը ամրագրվի օրենքով, ջրվեժը ապահովվի անձնագրով, հստակեցվեն նրա պահպանության սահմանները, անվավեր ճանաչվեն շինարարություն սկսելու բոլոր թույլտվությունները, տրվեն հստակ ու կայուն երաշխիքներ, որ այսօրինակ դեպքն այլևս չի կրկնվի, պատժվեն բոլոր նրանք, ովքեր շահադիտական նպատակներով փորձեցին վնասել ջրվեժին, ապա կարելի կլինի արձանագրել, որ Թռչկանի օրինակը նախադեպ է և հետայսու զգաստացնող իրողություն ու հիշեցում բոլորին: Սակայն, ինչպես երևում է վերը թվարկածից, անելիքները դեռ շատ են. ՀԷԿ-ի շինարարական աշխատանքների արդյունքում մեծապես տուժել է Թռչկանի էկոհամակարգը, առաջացել են նաև սողանքավտանգ տարածքներ, որոնք լավ ուսումնասիրության և վերականգնման կարիք ունեն: Ինչևէ մեր հասարակությունը և, հատկապես` նրա երիտասարդ ու բնասեր ակտիվիստները ապահովեցին Թռչկանի ԱՊՐԵԼՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔԸ: Այս կարևոր հարցադրումը խիստ հոգեհարազատ է նաև ինձ, և մեր մոլորակի կենդանի ու անկենդան բնության, նրա բոլոր արարածների ու տարածքների ապրելու իրավունքի ապահովման, կենսաբազմազանության պահպանության մասին ես մշտապես գրում եմ այս բլոգ-կայքում և անդրադառնում եմ նաև իմ «Ապրելու իրավունք» գրքում:

Ճիշտ է, Թռչկանի հարցում այսօր վերջակետը դեռ դրված չէ: Եվ թեև պայքարը տվեց իր ցանկալի ու աննախադեպ արդյունքները, և ՀԷԿ-ի շինարարությունը դադարեցված է ու ծանր տեխնիկան էլ հեռացված է տարածքից, սակայն ջրվեժը կարող է ցանկացած պահին կրկին խոցելի լինել: Միևնույն ժամանակ վստահ եմ, որ այսուհետև Թռչկանը ու նրա պես բնական հրաշքներն ունեն իրենց արժանի ու հավատարիմ պահապաններին: Եվ ահա ես ի սրտե ողջունում եմ բոլոր նրանց, ովքեր իրենց ուժեղ կամքով ու ֆիզիկական ներկայությամբ տեղում կանխեցին արհավիրքը: Չէ՞ որ ջրվեժի ոչնչացումը, նրա էկոհամակարգի խաթարումը իսկական բնական արհավիրք, աղետ կլինեին: Թռչկանի փրկությունը իսկապես ձեռքբերում է, սակայն չպետք է կանգ առնել: Ես ուրախանում եմ այս էկոլոգիական զարթոնքի, բնապահպանական բումի, հեղափոխական այս հաղթանակի համար, ինչպես իրենք բնապահպաններն ու Թռչկանի փրկության ակտիվիստներն են այսօր որակել: Ողջունում եմ այն հաստատակամությունը, որի շնորհիվ նրանք լսելի դարձրեցին իրենց ձայնը, որն այս անգամ Թռչկանի ջրվեժի գահավիժող ջրի ձայնից էլ բա՛րձր հնչեց: 

Այսօր բնապահպանների շնորհիվ Թռչկանի արտաքին տեսքին բան չի սպառնում, ջրվեժից վերև ջուր վերցնելու հարցը փակված է: Սակայն եթե արտաքնապես փրկված է Թռչկանը և մեր հայրենիքի այդ մի կտոր աշխարհին այլև վտանգ չի սպառնում, ապա ժամանակն է, որ փրկենք նաև շատերիս ներքին աշխարհը, փրկենք շահամոլությունից ու նյութապաշտությունից, հասկանանք, որ միայն փողով, hասույթով, կապիտալով չէ, որ հարուստ են լինում: Բնությունն էլ է հարստություն, անմահ ու անգին «կապիտալ», բոլորիս «կապիտալը»: Ոչ մեկը մահանալուց հետո իր հետ չի տանում իր ունեցվածքը, և եթե նա այս կյանքում բարի համբավ ու լավ անուն չի թողնում, ապա վստահ կարելի է ասել, որ նա այդ կյանքը չի էլ ապրել, ուղղակի դատարկություն է եղել, «пустое место»` անթույլատրելիորեն տեղ զբաղեցնելով այս մոլորակի վրա այն դեպքում, երբ շատերն այդ տեղը շատ ավելի արժանիորեն կարող են զբաղեցնել: Իսկ եթե կյանքդ ապրում ես որպես «пустое место», ապա կյանքիդ օրոք թվացյալ վայելքներդ էլ պարզապես ծիծաղելի են դառնում ու ողորմելի, իսկ ժառանգներդ էլ քեզ հիշում են գլուխները կախ:

Սիրելինե՛րս, ես խանդավառվում եմ, որ մեր հասարակությունը մի տեսակ ակտիվացել է ու բնապահպանական առումով կամաց-կամաց հասունանում է, սկսում է հասկանալ, արժեվորել ու գնահատել իր հայրենի բնությունը: Դրան նպաստում են, իհարկե, սրտացավ մարդկանց, շահագրգիռ կառույցների համախմբումը մեկ նպատակի շուրջ, սոց-ցանցերի գործիքարանի ճիշտ, լավ նպատակի համար ծառայող հստակ ու հասցեական կերպով օգտագործումը: Վերջապե՛ս մեր հասարակությունը տեսավ, որ այո՛, հարկ եղած դեպքում մարդիկ կարող են կանգնել անգամ բուլդոզերների դեմ ու փրկել փխրուն ու չքնաղ մի ջրվեժ` այդպիսով փրկելով բոլորիս, փրկելով նույն այդ բուլդոզերները գործի դրած մարդկանց երեխաների ապագան: 

Բնապահպան, հարգելի տիկին Կարինե Դանիելյանի բնորոշմամբ` վերջին 20 տարիների ընթացքում ակնհայտ է դարձել, որ հայերը չեն սիրում ու չեն կարողանում պաշտպանել բնությունը: Թռչկանի օրինակը ստիպում է հավատալ, որ հայերիս մեջ վերջապես գրանցվում է այդ շարժը, բնությանը խնամքով վերաբերվելու միտումը: Եվ ուրեմն. «Սառույցը շարժվե՜ց, պարոնա՛յք երդվյալ ատենակալնե՛ր», – ինչպես կասեր Օստապ Բենդերը:

Ես շնորհավորում և ողջունում եմ Ձեզ բոլորիդ, սիրելի՛ բնապահպաններ ու Թռչկանի պահպանման ակտիվիստնե՛ր: Ձեզանից ոմանց, մասնավորապես` իմ շատ հարգելի պարոն Կարեն Մանվելյանին պատիվ ունեմ ծանոթ լինելու նաև անձամբ: Սիրելի՛ երիտասարդ բարեկամներ, իմ ու մեր այն համաքաղաքացիներ, որոնք այս օրերին ապրում էին Թռչկանի կողքին` իրենց ձեռքը պահելով Թռչկանի զարկերակին: Ձեզ եմ հղում երախտիքիս այս խոսքը` Ձեր կարևոր ու նվիրյալ գործունեության համար: Շնորհակալությո՛ւն, որ այսօր Թռչկան ջրվեժը շարունակում է ապրել, շնորհակալությո՛ւն նրա ապրելու իրավունքը պաշտպանելու համար:

Հեղինակ`
Առլեն Շահվերդյան
© «Arlenshah.wordpress.com» հեղինակային բլոգ-կայք, 08.11.2011

Թռչկանի ջրվեժի լուսանկարը` Էդգար Մարուքյանի 


3 Comments

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Բարի գալուստ Առլեն Շահվերդյանի գրական բլոգ / Welcome to Arlen Shahverdyan’s Literary Blog

Քաղաքական գիտության Հայաստանի ասոցիացիա / Political Science Association of Armenia

«OnlineRadio.am» կայք / “OnlineRadio.am” website

«ԿՐԹԱՐԱՆ ՍՈՆԱ» / ”Sona” center

Արսինե Շահվերդյանի բլոգը / Arsine Shahverdyan’s Blog

Բոլոր գրքերս՝ մեկ էջում / All my books on one page

WWF-Հայաստան / WWF-Armenia

Բացառիկ գիրք առյուծի մասին / A unique book about lion

«Ապրելու իրավունքը»՝ Կոնգրեսում / The “Right to Live” in Congress

Հարցազրույցներ և տեսանյութեր / Interviews and Reportages

Կանայք՝ ներշնչանքի աղբյուր / Women as a source of inspiration

Արմեն Մխեյանի բլոգը / Armen Mkheyan’s blog

«Առողջ սիրտ» կայքը / The website “Healthy Heart”

Այցելություններ / Visits

Այցելություններ աշխարհից / Visits from the world

free counters

Էջադիտումները՝ սկսած 2011 թ. ապրիլից / Pageviews since April, 2011

  • 556,205 այցելություն / visit

Բլոգի հեղինակային իրավունքները պաշտպանված են, 2016 / The Blog is copyright protected. All Rights Reserved, 2016

Copyrighted.com Registered & Protected 
ZOTR-BKDE-G1F0-3INY
%d bloggers like this: